Genitoüriner Travmalar
Özet
Genitoüriner travmalar, tüm travma vakalarının yaklaşık %10’unu oluşturarak özellikle genç yaş grubunda önemli bir morbidite ve mortalite nedeni olan ciddi yaralanmalardır. Künt veya penetran mekanizmalarla meydana gelen bu travmalara sıklıkla batın içi diğer organ yaralanmaları da eşlik etmektedir. Travma hastalarının acil servisteki yönetimi, acil tıp uzmanları koordinasyonunda üroloji, genel cerrahi ve diğer cerrahi branşların katılımıyla multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. İlk aşamada hastaya servikal boyunluk takılarak çift damar yolu açılmalı, vital bulgular ve Glasgow Koma Skalası değerlendirilerek primer bakı gerçekleştirilmelidir. Hemodinamik açıdan stabil hale getirilen hastalarda bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi veya retrograd üretrografi gibi radyolojik görüntüleme yöntemleriyle detaylı değerlendirme yapılmalı ve ardından sekonder bakıya geçilmelidir. Üriner sistem travmaları böbrek, üreter, mesane ve üretra yaralanmalarını; genital travmalar ise penis, skrotum-testis ve vulva-vajina yaralanmalarını kapsar. En sık yaralanan organ olan böbreklerde künt travmalar öne çıkarken, üreter yaralanmaları çoğunlukla iyatrojenik kaynaklıdır. Mesane ve üretra yaralanmaları genellikle pelvik kırıklarla ilişkilidir. Tedavi stratejileri, Amerikan Travma Cerrahisi Topluluğu (AAST) evrelemesi ve hastanın kliniğine göre antibiyoterapi ve yatak istirahatini içeren konservatif takipten acil cerrahi onarıma kadar değişkenlik göstermektedir.
Referanslar
Paparel P, N’Diaye A, Laumon B, et al. The epidemiology of trauma of the genitourinary system after traffic accidents: analysis of a register of over 43000 victims. BJU international. 2006;97(2), 338-341.
Chouhan JD, Winer AG, Johnson C, et al. Contemporary evaluation and management of renal trauma. Can J Urol. 2016;23(2), 8191-8197.
Değirmentepe RB, Polat EC, Ötünçtemur A. Yüksek Enerjili Travmaya Maruz Kalan Hastalarda Ürogenital Sistem Yaralanmalarına Güncel Yaklaşım. Okmeydanı Tıp Dergisi. 2017; 33:78-86. Doi:10.5222/otd.2017.078.
Karadakovan A, Kaymakçı G. (2010). Üriner sistem hastalıkları, Dahili ve Cerrahi hastalıklarda bakım. Adana. Nobel Kitabevi, 919-921.
Morey AF, Brandes S, Dugi DD, et al. Urotrauma: AUA guideline. J Urol. 2014;192(2): 327–35.
Santucci RA, McAninch JW, Safir M, et al. Validation of the American Association for the Surgery of Trauma organ injury severity scale for the kidney. Journal of Trauma and Acute Care Surgery. 2001;50(2), 195-200.
Mee SL, McAninch JW, Robinson AL, et al. Radiographic assessment of renal trauma: a 10-year prospective study of patient selection. The Journal of urology. 1989;141(5), 1095-1098
Schmidlin F, Farshad M, Bidaut Let al. Biomechanical analysis and clinical treatment of blunt renal trauma. Swiss Surgery= Schweizer Chirurgie= Chirurgie Suisse= Chirurgia Svizzera. 1998;(5), 237-243.
Santucci RA, Doumanian LR. (2012). Upper urinary tract trauma. In Elsevier Campbell-walsh urology. (10th edn 1169-1178). Chapter 42-Philadelphia.
Serafetinides E, Kitrey ND, Djakovic N, et al. Review of the current management of upper urinary tract injuries by the EAU Trauma Guidelines Panel. European urology. 2015;67(5), 930-936.
Hoke TS, Douglas IS, Klein CL, et al. Acute renal failure after bilateral nephrectomy is associated with cytokine-mediated pulmonary injury. Journal of the American Society of Nephrology. 2007;18(1),155-164. Doi: https://doi.org/10.1681/ASN.2006050494
Bittenbinder EN, Reed AB. Advances in renal intervention for trauma. In Seminars in vascular surgery 2013;26(4): 165-169. WB Saunders
Serafetinides E, Kitrey ND, Djakovic N, et al. Guidelines on Urological Trauma. European Association of Urology. 2015: 1-60
Velmahos GC, Constantinou C, Tillou A, et al. Abdominal computed tomographic scan for patients with gunshot wounds to the abdomen selected for nonoperative management. Journal of Trauma and Acute Care Surgery. 2005;59(5), 1155-1161
Gaitini D, Beck-Razi N, Engel A, et al. Sonographic evaluation of vascular injuries. J Ultrasound Med. 2008;27: 95-107
Ölmez C, Koluş E, Altunoluk B. (2016). Üriner Sistem Travmaları. Doi: 10.4328/DERMAN.4700
Akbulut MF, Tunç HM. (2016). Ürogenital Travmalar. Sarıkaya S, Kadıoğlu A (Eds.), In Türkiye Esru Asistan El Kitabı (ss.297-299). İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevi
Summerton DJ, Kitrey ND, Lumen N,et al. EAU guidelines on iatrogenic trauma. European urology. 2012;62(4), 628-639.
Summerton DJ, Djakovic N, Kitrey ND, et al. (2015). Guidelines on Urological Trauma Accessed March 2015. Available at: http://uroweb.org/guideline/urologicaltrauma/.
Palmer LS, Rosenbaum RR, Gershbaum MD, et al. Penetrating ureteral trauma at an urban trauma center:10-yearexperience. Urology. 1999;54(1), 34-36.
Bryk DJ, Zhao LC. Guideline of guidelines: a review of urological trauma guidelines. BJU international. 2016;117(2), 226-234. doi:10.1111/bju.13040.
Sandler CM, Goldman SM, Kawashima A. Lower urinary tract trauma. World journal of urology. 1998;16(1), 69-75.
Carroll PR, McAninch JW. Major bladder trauma: mechanisms of injury and a unified method of diagnosis and repair. The Journal of urology. 1984;132(2), 254-257.
Gomez RG. Consensus on genitourinary trauma. BJU International. 2004;94, 27-32. https://doi.org/10.1111/j.1464-410X.2004.04896.x
Djakovic N, Lynch L, Martnez-Pieiro Y, et al. Ürolojik travma Klavuzu. Eur Urol. 2005;47(1):1-15.
Figler B, Hoffler CE, Reisman W, et al. Multi-disciplinary update on pelvic fracture associated bladder and urethral injuries. Injury. 2012; 43(8), 1242-1249.
Shenfeld OZ, Gnessin E. Management of urogenital trauma: state of the art. Current opinion in urology. 2011;21(6),449-454. https://doi.org/10.1097/MOU.0b013e32834b4a9e.
Özgök Y, Seçkin B. (2002). Mesane travmaları. Harmankaya, Ç., Erduran, D., Özgök, Y. & Kilciler, M. (Eds.), In Ürogenital Travmalar kitabı (ss.72-84). Ankara: GATA Basımevi.
Srinivasa RN, Akbar SA, Jafri SZ, et al. Genitourinary trauma: a pictorial essay. Emergency radiology. 2009;16(1), 21.
Ingram MD, Watson SG, Skippage PL, et al. Urethral injuries after pelvic trauma: evaluation with urethrography. Radiographics. 2008;28(6),1631-1643. https://doi.org/10.1148/rg.286085501
Rosenstein DI, Alsikafi NF. Diagnosis and classification of urethral injuries. Urologic Clinics. 2006;33(1), 73-85
Darren JB and Lee CZ. Guideline of guidelines: a review of urological trauma guidelines. BJU Int 2016;117:226–234 doi:10.1111/bju.13040.
Buckley JC, McAninch JW. Diagnosis and management of testicular ruptures. Urologic Clinics. 2006;33(1), 111-116.