Kompartman Sendromu
Özet
Kompartman sendromu, kemik, kas, membran ve fasiaların oluşturduğu kapalı alanlarda basınç artışıyla gelişen, dolaşım bozukluğu ve fonksiyonel kayba yol açabilen acil bir tıbbi durumdur. Vücuttaki 46 kompartman arasında en sık alt ekstremitede, özellikle kruris anterior kompartmanda görülür; üst ekstremitede ise en sık önkolda rastlanır. Erkeklerde kadınlara oranla 10 kat daha fazla görülen bu durumun ana etiyolojik nedenini travma ve uzun kemik kırıkları (özellikle tibia kırıkları) oluştururken; cerrahi girişimler, sıkı bandaj ve alçı uygulamaları, enfeksiyonlar ile aşırı egzersiz de gelişiminde rol oynamaktadır. Normal doku basıncı 0-10 mmHg iken, 20 mmHg üzerinde kapiller kan akımı tehlikeye girer ve 30 mmHg üzerinde iskemik nekroz gelişir. Erken dönemdeki en önemli ve ana klinik bulgu, narkotik ajanlara dirençli, pasif germe hareketleriyle şiddetlenen ağrıdır. Tanıda en kesin yöntem kompartman içi basınç ve delta basıncı ölçümüdür. Tedavide öncelikle sıkı alçıların gevşetilmesi, buz kullanımından kaçınılması ve ekstremitenin kalp seviyesinde tutulması gibi cerrahi dışı önlemler uygulanır. Kompartman içi basıncın 30 mmHg üzerine çıkması veya delta basıncının düşmesi durumunda ise ana acil cerrahi tedavi yöntemi olan fasyotomi uygulanarak kalıcı nörolojik defisit, kas nekrozu, iskemik kontraktür ve renal yetmezlik gibi ciddi komplikasyonların önüne geçilmesi hedeflenir.
Referanslar
Haller RP, Compartment Syndrome. Tintinalli JE, ed. Tintinalli’s Emergency Medicine. A Comprehensive Study Guide. 7.edition. China: The Mc Graw-Hill Companies,Inc; 2011 .pp1880-4.
Mergen NE, Başarır K. Kompartman sendromu. Türkiye Klinikleri J Orthop & Traumatol-Special Topics 2010;3(3):59-63.
McQueen, M.M., Gaston, P., & Court-Brown, C.M. (2000). Acute compartment syndrome: who is at risk? Journal Bone Joint Surgical, 82, 200-3.
Child, S. (2007) Musculoskeletal Truma and Orthopedic Surgery, In: Lewis L. S, HeitkemperM. M, Dirksen S.R, Obrien P. G, BucherL., Medical Surgical Nursing (pp. 1071-78). Mosby Elsevier
Heron Evans, M.R. (2006). Interventions for Clients with Musculoskeletal Trauma. Chapter 55. In. Ignatavicius DD, Workman ML. Medical Surgical Nursing Critical Thinking for Collaborative Care (p. 1191-1192). Fifth Edition. Copyright by Elsevier Inc. Philadelphia.
Tollens, T., Janzing, H., & Bros, P. (1998). The pathophysiology of the acute compartment syndrome. Acta chirurgica Belgica,, 98, 171-5
Altizer, L., (2004) Compartment Syndrome. Orthopaedic Nursing, 23(6), 391-396.
Middleton, C. (2003). Compartment syndrome: the importance of early diagnosis. Nursing Times; 99, 21, 30–32
Tiwari, A., Hag, A., Myint, F., & Hamilton, G. (2002). Acute Compartment Syndromes, British Journal of Surgery, 89, 397-412
Özbek, S., (2003). Üst Ekstemitede Fasyotomi: Endikasyonları ve Tekniği. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 29 (1), 37-40…..
Duchwort, A.D. & Mqueen, M. M. (2011) Focus on diagnosis of acute compartment syndrome. The Journal of Bone and Joint Surgery, 1, 1-8.
Olson, S.A., & Glasgow, R.R. (2005). Acute Compartment Syndrome in Lower Extremity Musculoskeletal Trauma. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons, 13: 436-444.
Ramos, C., Whyte, C.M., Harris, B.H. (2006). Nontraumatic compartment syndrome of the extremities in children. Journal of Pediatric Surgery. 41(12), 5–7.
Tumbarello, C. (2000). Acute Extremity Compartment Syndrome. Journal of Trauma Nursing. 7(2), 30-36
Louisiana State University-LSU, (2009) Standard 2, Care of the patient with potential neurovascular impairment. Erişim: 20.02.2014 www.sh.lsuhsc.edu/policies/policy...Care/Standard%202.pdf
Ward, N.J. (2007). Compartment syndrome following ankle sprain. Journal of Bone and Joint Surgery, 89(7), 953-5.
Zandi, H., Bell, S. (2005). Results of compartment decompression in chronic forearm compartment syndrome: six case presentations. British Journal of Sports Medicine, 39, 35-41.
Pritchard, M.H., Williams, R.L., & Heath, J.P. (2005). Chronic compartment syndrome, an important cause of work-related upper limb disorder. Rheumatology (Oxford), 44, 1335-6.
Matthew, R.B, Daniel, B.P., Laith, M.J., & Andrew, S.O. (2005). Chronic exertional compartment syndrome diagnosis and management. Hospital for Joint Diseases, 62, 77-84.
Aydın A, Biçer A, Başaran K, Keklik B. Neonatal Forearm Compartment Syndrome: Case Report. Balkan Medical Journal 2010;27(1):192-4.