Zehirlenmelerde Hastane Öncesi Yaklaşımlar ve Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) İşleyişi

Yazarlar

Kerim Abatay

Özet

Zehirlenme vakalarında hastane öncesi yaklaşımları ve Ulusal Zehir Danışma Merkezinin (UZEM) işleyiş esaslarını ele alan çalışmada, hızlı sanayileşme ve kentleşme sonucu artan kimyasal maruziyetlerin doğru ve hızlı şekilde yönetilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. UZEM'in 2008 yılı verilerine göre başvuruların %95,43'ü sağlık kuruluşlarından ve %96,15'i doktorlar tarafından yapılmış, halkın başvuru oranı ise %2,88 ile düşük düzeyde kalmıştır. Vakaların %99,08'i akut zehirlenmelerden oluşurken etken maddeler arasında ilk sırayı %69,74 ile tıbbi ürünler almakta, bunları tarım ilaçları (%8,34) ve ev kimyasalları (%7,57) izlemektedir. Vakaların %58,38'ini kadın hastalar oluştururken %44,02'sinde özkıyım amacı öne çıkmaktadır. Olayların %99,95'i ev ortamında ve %93,36'sı oral yolla gerçekleşmektedir. Türkiye'de 114 kısa numarasıyla 7/24 hizmet veren UZEM; tıbbi danışmanlık, antidot temini ve risk analizi gibi kritik görevler yürütmektedir. Hastane öncesi süreçte AFAD, UMKE ve 112 KKM iş birliğiyle saha yönetimi, triaj ve dekontaminasyon eksiksiz sağlanmalıdır. Hasta yönetiminde ise temel yaşam desteği (ABCDE), detaylı öykü ve fizik muayene doğrultusunda uygun destek ve antidot tedavisi uygulanmalıdır. Bütün zehirlenme olguları adli vaka olarak bildirilerek deliller muhafaza edilmeli ve UZEM'in toplumsal tanınırlığı artırılmalıdır.

Focusing on pre-hospital approaches in poisoning cases and the operational principles of the National Poison Advisory Center (UZEM), the study emphasizes that increased chemical exposure resulting from rapid industrialization and urbanization must be managed accurately and promptly. According to UZEM's 2008 data, 95.43% of applications originated from health institutions and 96.15% were made by physicians, whereas the application rate from the public remained low at 2.88%. Acute poisonings account for 99.08% of cases, with medical products ranking first among causative agents at 69.74%, followed by agricultural pesticides (8.34%) and household chemicals (7.57%). Female patients constitute 58.38% of cases, and suicide emerges as the primary cause in 44.02%. Furthermore, 99.95% of incidents occur at home, and 93.36% take place via the oral route. Operating 24/7 in Turkey via the short code 114, UZEM performs critical duties such as medical consultation, antidote procurement, and risk analysis. In the pre-hospital stage, field management, triage, and decontamination must be thoroughly executed through collaboration among AFAD, UMKE, and 112 KKM. In patient management, appropriate supportive and antidote treatment should be administered based on basic life support (ABCDE), detailed history, and physical examination. All poisoning cases must be reported as forensic incidents with preserved evidence, and public awareness of UZEM should be expanded.

Referanslar

Cander, B., (2016). Acil Tıp; Temel Başvuru Kitabı. (1). İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevi.

Satar, S., (2009). Acilde Klinik Toksikoloji. (1). Ankara: Akademisyen Kitapevi.

Özcan, N., İkincioğulları, D., Ulusal Zehir Danışma Merkezi 2008 Yılı Çalışma Raporu Özeti. Türk Hij. Den. Biyol. Derg, (66), 29-58.

Chad M. Hrdina, C. Norman Coleman, Bogucki. S. The “RTR” Medical Response System forNuclear and Radiological Mass-CasualtyIncidents: A Functional TRiage-TRansport-TReatment Medical Response Model. Prehospital and Disaster Medicine, 24, 147-158.

Kekeç, Z., Zehirlenme Olgularına Acil Yaklaşım. Türk Aile Hekimleri Dergisi, (12), 81-88. 10.2399/tahd.08.081.

İndir

Yayınlanan

6 Nisan 2021

Lisans

Lisans