Adli Genetik Laboratuvarında ISO 17025:2017 Standardı ve Raporlama
Özet
Bu çalışma, adli genetik laboratuvarlarında TS EN ISO/IEC 17025:2017 standardının uygulanması, akreditasyon süreçleri ve raporlama gerekliliklerini detaylı bir şekilde incelemektedir. Adli bilimler multidisipliner bir alandır ve DNA gibi biyolojik delillerin toplanmasından sonuçların raporlanmasına kadar tüm sürecin doğru, tarafsız ve güvenilir yönetilmesi hayati önem taşır. Ülkemizde TÜRKAK tarafından gerçekleştirilen akreditasyon işlemleri; ILAC, IAF ve EA gibi uluslararası kuruluşlarla yapılan çok taraflı tanınma anlaşmaları sayesinde düzenlenen raporların dünya çapında geçerliliğini sağlar. ISO/IEC 17025 standardının 2017 yılındaki revizyonu kuralcı anlayıştan performans odaklı yaklaşıma geçişi sağlamış, önleyici faaliyetlerin yerini risk temelli düşünce modeli almıştır. Bu revizyonla numune alma işlemleri laboratuvar faaliyetleri kapsamına dahil edilmiş, tarafsızlık ve gizlilik ilkeleri öne çıkarılmış, personel yetkinliği ve cihaz kalibrasyonunu kapsayan kaynak gereklilikleri yeniden düzenlenmiştir. Süreç yönetimi, metot validasyonu, ölçüm belirsizliği, şikayet yönetimi ve uygun olmayan işlerin kontrolünde esneklik getiren standart, Seçenek A ve Seçenek B olarak iki yönetim sistemi seçeneği sunar. Adli genetik laboratuvarlarının ISO 17025 akreditasyonuna sahip olması; sonuçların uluslararası kabul edilebilirliğini garanti eder, müşteri güvenini ve kurumsal itibarı artırır, çalışma metodolojisini disipline eder ve adalet mekanizmasına doğrudan katkı sunar.
Referanslar
Alper M.B., İnce A.T., Deney Ve Kalibrasyonları İçin ISO 17025:2017 Standardı Ve Risk Temelli Düşünce, 2019, Ölçüm bilim Sempozyumu ve Sergisi, 224-229
Bayram L., Adli Bilim Laboratuvarlarında TS EN ISO/IEC 17025 Standardı Teknik Gereklilikleri, 2012, Polis Bilimleri Dergisi 14 (1)81-100
Bilir K., TS EN ISO/IEC 17025 Standardına Göre Laboratuvar Akreditasyonu Ve Kobi’ler Açısından Önemi, 2016, İstanbul Teknik Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
Bilgiç E., Sadıkoğlu E., Turhan S., TS EN ISO/IEC 17025 Standardı Denetimlerinde Teknik Alanda Tespit Edilen Genel Bulgular,2013, Ölçüm bilim Sempozyumu, 55(653) 14-17.
Dağlıoğlu N., Efeoğlu P., Korkut M.K., Adli Toksikoloji Laboratuvarında Standardizasyon, 2013, Adli Tıp Dergisi, 27(2) 113-121
Dönmez U.Ö., Dna Analizinde, Laboratuvar Kaynaklı Kontaminasyonun Tespiti Ve Adli Bilimler Açısından Değerlendirilmesi, 2008, İstanbul Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
Malkoc E., Neuteboom W., The current status of forensic science laboratory accreditation in Europe, 2007,Forensic Sci. Int.,167(2-3),121-126
Padar Z., Nogel M.,Kovacs G., Accreditation of forensic laboratories as a part of the “European Forensic Science 2020” concept in countries of the Visegrad Group, 2015, Forensic Science International: Genetics Supplement Series,5,412-413
Üregil D., TS EN ISO/IEC 17025 Laboratuvar Akreditasyonu Ve Bir Uygulama, 2011, Dokuz Eylül Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, İzmir
Şahin T., Laboratuvar Akreditasyonu Ve Laboratuvar Hizmetlerinde Risk Temelli Yaklaşım, 2019, T.C. Maltepe Üniversitesi, Bitirme Projesi, İstanbul