Ketojenik Diyet Tedavisinde Hemşirenin Rolü
Özet
Ketojenik diyet (KD) tedavisi, dirençli epilepsili çocuklarda nöbet sıklığını azaltmada oldukça etkili bir yöntem olup çocuğun büyüme ve gelişme sürecine zarar vermeden yaşam kalitesini artırmayı, nöbet kontrolü sağlamayı ve hastanın günlük aktivitelerini sürdürebilmesini amaçlar. Bu tedavi süreci; hekim, hemşire, diyetisyen, fizyoterapist, psikolog ve sosyal hizmet uzmanından oluşan disiplinler arası bir ekip yaklaşımını ve aile merkezli bakımı zorunlu kılar. Hemşire; bakım verici, eğitici, yönetici, savunucu ve rehabilite edici rolleriyle tedavinin başlangıcından itibaren aktif bir sorumluluk üstlenir. Hemşirelik bakımında; çocuk ve ailenin bilgilendirilmesi, kaygılarının giderilmesi, hipoglisemi, konstipasyon ve enfeksiyon gibi olası komplikasyonların önceden tanınarak yönetilmesi hayati öneme sahiptir. Hasta başı test cihazları ile sabah ve akşam aç karnına kanda glikoz ve keton takibinin yapılması, haftalık kilo ölçümü ile nöbet kayıtlarının tutulması ve bu verilerin düzenli olarak KD ekibine iletilmesi gerekir. Tedavi süresince antiepileptik ilaçlar, intravenöz sıvılar ve kişisel bakım ürünleri dâhil tüm medikasyonların karbonhidrat içeriği kontrol edilmeli; dekstroz içeren sıvılardan ve şuruplardan kaçınılarak kalsiyum ile D vitamini takviyeleri düzenli verilmelidir. Hemşire; konstipasyon, etkisiz sağlık yönetimi, yutma bozukluğu, düşme riski ve duygu durum bozukluğu gibi hemşirelik tanılarını saptayarak hastanede ve ev ortamında kesintisiz, bütüncül bir bakım ve takip desteği sunar.
Referanslar
Serdaroglu a., Ozkan S, Aydin K, Gucuyener K, Tezcan S, Aycan S. Prevalence of Epilepsy in Turkish Children Between the Ages of 0 and 16 Years. J Child Neurol. 2004;19:271-274. doi:10.1177/088307380401900406
Yilmaz U, Yilmaz TS, Dizdarer G, Akinci G, Güzel O, Tekgül H. Efficacy and tolerability of the first antiepileptic drug in children with newly diagnosed idiopathic epilepsy. Seizure. 2014;23: 252-9. doi:10.1016/j.seizure.2013.12.001
Wells J, Swaminathan A, Paseka J, Hanson C. Efficacy and Safety of a Ketogenic Diet in Children and Adolescents with Refractory Epilepsy-A Review. Nutrients. 2020 17;12:1809. doi: 10.3390/nu12061809.
Çetin B, Köksal G, Çelik F, ve ark. Epilepsi hastası çocuklarda ketojenik diyetin epileptik nöbet sayısı üzerine etkisi. Beslenme ve Diyet Dergisi. 2013; 41:27-34.
Kossoff EH, Zupec-Kania BA, Auvin S, et al. Optimal clinical management of children receiving dietary therapies for epilepsy: Updated recommendations of the International Ketogenic Diet Study Group. Epilepsia Open. 2018;3:175-192. doi:10.1002/epi4.12225
Erdemir, F. Hemşirelik tanıları tanımlar ve sınıflama. 2012; Nobel Kitabevi, İzmir.
Erol Ö. İnsülin kullanan diyabetlilerde hipoglisemi korkusu ve öz-etkililik. Doktora Tezi, İstanbul, 2009.
Fazlıoğlu K, Sönmez M, Hocaoğlu Ç. Çocukluk çağı epilepsisinin aileye etkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2010; 2:190-205.
Gedük E.A. Hemşirelik mesleğinin gelişen rolleri. Arch Health Sci Res. 2018; 5:253-258 DOI: 10.17681/hsp.358458.
Zuhur Ş, Özpancar N. Türkiye’de kronik hastalık yönetiminde hemşirelik modellerinin kullanımı: sistematik derleme. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi.2017; 19: 57-74.
Olgun N, Satman İ, Yetkin İ, vd. Erişkin diyabetli bireyler için eğitimci rehberi. Ankara: Koza Basım Yayın, 2015.
Bolsoy N, Sevil, Ü. Sağlık-hastalık ve kültür etkileşimi. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2006; 9: 78-87.
Öncel S. Kültürel yapı ile sağlık-hastalık ilişkisi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi. 1997; 13: 177-184.
Akışın Z, Yılmaz Ünsal, Köse M, Edizer S, Ünalp A. Klasik Nonketotik Hiperglisinemi Tanılı Bebekte İlaca Dirençli Epilepsi Tedavisinde Ketojenik Diyet Uygulaması: Bir Olgu Sunumu. Bes Diy Der. 2019; 47; 100-104. DOI: https://doi.org/10.33076/2019.B.
Cai Q, Zhou Z, Luo R, et al. Safety and tolerability of the ketogenic diet used for the treatment of refractory childhood epilepsy: a systematic review of published prospective studies. World J of Pediatr 2017; 13: 528-536. doi:10.1007/s12519-017-0053-2
Memeşa A, Özkan T, Özeke T. Çocuklarda kronik konstipasyona yaklaşım, tedavi ve izlem. Güncel Pediatri. 2004; 2 : 21-31.
Sattar S, Kuperman R. Telehealth in pediatric epilepsy care: A rapid transition during the COVID-19 pandemic. Epilepsy Behav. 2020;111:107282. doi:10.1016/j.yebeh.2020.107282
Ünalp A. Çocukluk çağı epilepsilerinde ketojenik diyet uygulamaları. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi. 2017; 7:169-177 doi:10.5222/buchd.2017.169.
Görgülü Ü. Fescie,H. Epilepsi İle Yaşam: Epilepsinin Psikososyal Etkileri. Göztepe Tıp Dergisi.2011; 26:27-32.
Kamitsuru, H. Hemşirelik tanıları tanımlar ve sınıflama. 2020 Nobel K