Velayet Tayininde Adli Psikiyatrinin Rolü – Olgu Sunumu
Özet
Bu çalışma, çekişmeli boşanma davalarında velayet tayininde adli psikiyatrinin ve multidisipliner değerlendirmelerin rolünü incelemekte ve bir olgu sunumu üzerinden konuyu ele almaktadır. Türkiye’de boşanma sayılarındaki artışla birlikte çocukların velayetinin belirlenmesi büyük bir önem kazanmıştır. Ebeveynler arasındaki çatışmalar, ebeveyn yabancılaştırma sendromuna, çocuklarda akademik ve sosyal uyum sorunlarına ve hatta asılsız istismar iddialarına yol açabilmektedir. Velayet kararlarında en kritik unsur ebeveynlik kapasitesinin değerlendirilmesidir; bu değerlendirme anlama/içgörü, çocuğun ihtiyaçlarını önceleme, tutarlılık ve esneklik gibi bileşenleri içerir. Makalede sunulan 8 yaşındaki bir olguda, ebeveynlerin nörotik kişilik özellikleri ve annenin Tourette Sendromu bulunmasına rağmen velayete engel teşkil edecek aktif bir psikiyatrik hastalık saptanmamış, küçüğün depresif durumuna karşı danışmanlık tedbiri önerilmiştir. Sonuç olarak, çocuğun üstün yararını korumak için çocuk psikiyatristi, adli tıp uzmanı, sosyal hizmet uzmanı ve psikologların iş birliği içinde objektif kriterlerle değerlendirme yapması gerekmektedir.
Referanslar
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, Adli İstatistikler 2009. (06.04.2021 tarihinde https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/27820191154492009.pdf. adresinden ulaşılmıştır).
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, Adli İstatistikler 2019. (06.04.2021 tarihinde https://adlisicil.adalet.gov.tr/Resimler/SayfaDokuman/1062020170359HizmeteOzel-2019-bask%C4%B1-%C4%B0SA.pdf. Adresinden ulaşılmıştır).
UNICEF. Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. (06.04.2021 tarihinde https://www.unicef.org/turkey/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme. adresinden ulaşılmıştır).
Karakuş, S., Anne-babası boşanmış ve boşanmamış çocukların depresyon düzeylerinin incelenmesi ve okul başarısına yansıması, Doctoral dissertation, DEÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü: İzmir, 2003.
Portnoy SM. The psychology of divorce: A lawyer’s primer, part 2: The effects of divorce on children. American Journal of Family Law. 2008;21(4):126-134.
Karadağ F & Özdemir DF. Çekişmeli boşanma/velayet sürecinde aile mahkemelerinden üniversite hastanesine gönderilen olguların değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 2021; 24(1).
Kaba GK, Öztürk E. Karara Bağlanan Boşanma Davalarının Retrospektif İncelenmesi: Gaziosmanpaşa Örneği. Turkiye Klinikleri J Foren Sci Leg Med. 2018;15(2):52-60.
Çelik D, Taştemir SY, Şanyüz Ö, Akay A, Balcı I, Yorulmaz AC. Boşanma Ve/Ya Kişisel İlişkinin Düzenlenmesi Davalarında Çocuğun Cinsel İstismarına İlişkin Asılsız İddiaların Değerlendirilmesi (Poster Bildiri, 1. Uluslararası, 17. Ulusal Adli Bilimler Kongresi, Özet Kitabı 2020; 164)
Stark DP, Choplin JM, Wellard SE. Taking Domestic Violence Into Account in Custody Cases: An Evidence Based Analysis and Reform Proposal. MJGL 2019; 26.
Gardner RA. The relationship between the parental alienation syndrome (PAS) and the false memory syndrome (FMS). Am J Fam Ther 2004; 32: 79-99.
Gardner RA. Recent trends in divorce and custody litigation. Academy Forum 1985; 29(2):3-7.
Güler, G. Ebeveyn yabancılaştırma sendromu ve boşanma. Türkiye Klinikleri J Child Psychiatry-Special Topics, 2017, 3(3): 225-228.
Seden J. Creative connections: Parenting capacity, reading with children and practitioner assessment and intervention. Child & Family Social Work, 2008, 13(2): 133-143.
Gough D, Stanley N. Parenting capacity. Child Abuse Review. 2004;13(1):1–4
Moran JA & Weinstock DK. Assessing parenting skills for family court. Journal of Child Custody, 2011, 8(3): 166-188.
Eve PM, Byrne MK & Gagliardi CR. What is good parenting? The perspectives of different professionals. Family Court Review, 2014, 52(1): 114-127.
Kalkavan İ & Büken E. Boşanma davalarında çocuğun velayet hakkı için uygun ebeveynin belirlenmesi. The Bulletin of Legal Medicine, 2017, 22(1): 54-63.
Öngider N. Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 2013, 5(2): 140-161.
Cyr F, Di Stefano G, Desjardins B. Family life, parental separation, and child custody in Canada: A focus on Quebec. Family Court Review. 2013;51(4):522-541.
Öztan B. & Öztan F. Boşanmada Velayetin Tevdii. Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2016; 1 (2): 473-495.
Budd KS. Assessing parenting capacity in a child welfare context. Decision Making in Child Welfare, Children and Youth Services Review. 2005;27(4):429-444.
Azar ST, Lauretti AF, Loding BV. The Evaluation of parental fitness in termination of parental rights cases: A functional- contextual perspective. Clinical Child & Family Psychology Review. 1998;1(2):77-100.
Trocmé N, Bala N. False allegations of abuse and neglect when parents separate. Child Abuse Negl. 2005;29(12):133-45.
Kraus LJ, Thomas CR. Practice Parameter for Child and Adolescent Forensic Evaluations. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry. 2011;50(12):1299-312.
Emery RE, Otto RK, O’Donohue WT. A critical assessment of child custody evaluations limited science and a flawed system. PsychologicalSciencein the Public Interest. 2005; 6(1):1-29.