Siber Suç Nedeniyle Çocuğun Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi ve Çocuk Ceza Adalet Sistemine Bakış
Özet
Bilişim sistemlerine karşı işlenen siber suçlar, teknolojinin gelişmesi ve çocukların teknolojiye erken yaşta erişim sağlamasıyla birlikte çocuk yaş gruplarına kadar inmiştir. Türk Ceza Kanunu’nun 31. maddesine göre, suça sürüklenen çocukların ceza sorumlulukları yaş gruplarına ve algılama ile davranışlarını yönlendirme yeteneklerine göre değerlendirilmektedir. Özellikle 12-15 yaş aralığındaki çocukların suça karıştığı durumlarda adli tıp ile çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanları tarafından cezai ehliyet değerlendirmesi yapılması büyük önem taşır. Sunulan olguda, başkalarına ait kredi kartı bilgilerini kullanarak çok sayıda alışveriş yapan 13 yaşındaki erkek çocuğun adli psikiyatrik muayenelerinde, fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğinin geliştiği tespit edilmiştir. Yapılan araştırmalar, suça sürüklenen çocukların büyük çoğunluğunun erkek olduğunu ve suç davranışının tekrar etme eğilimi gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çocukların siber suçların kurbanı ve kural ihlalcisi olmalarını engellemek amacıyla erken yaşta güvenli internet kullanımı ve siber zorbalık konularında bilgilendirici eğitimler verilmelidir. Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Çocuk Koruma Kanunu uyarınca, suça sürüklenen çocukların cezalandırılmasından ziyade ıslah edilerek topluma yeniden kazandırılması, haklarının ve yüksek yararlarının korunması temel ilke olmalıdır. Bu süreçte aileler, eğitimciler ve kolluk kuvvetleri iş birliği içinde hareket etmelidir.
Referanslar
Clancy, T.K. (2007). Combating Cyber Crime: Essential Tools and Effective Organizational Structures. National Center for Justice and the Rule of Law University of Mississippi School of Law, 2: 1-55.
Gercke, M. (2011). Understanding cybercrime: a guide for developing countries. International Telecommunication Union (Draft), 11-15, 356.
Gordon, S. ve Ford, R. (2006). On the definition and classification of cybercrime. Journal in Computer Virology, 2(1), 13-20.
https://egm.gov.tr/siber/sibersucnedir (Erişim tarihi: 27.04.2021)
Aydın, B., Turla, A., Kocakaya, M. ve Karaarslan, B. (2005). Samsun’da 2004 yılında suç işlediği iddia edilen çocukların sosyodemografik özellikleri. Adli Psikiyatri Dergisi, 2: 5- 13.
Avşar, Z. ve G. Öngören (2010). Bilişim Hukuku, İstanbul: Türkiye Bankalar Birliği Yayınları
Türk Ceza Kanunu. T.C. Resmi Gazete, 26 Eylül 2009, sayı:5237.
Cömert, I. T. ve Kayıran, S. M. (2010). Çocuk ve ergenlerde internet kullanımı. Çocuk Dergisi, 10(4): 166-170.
Ateş, E.C. ve Saluk, A. (2018). Bilişim Suçları Kapsamında Suça Sürüklenen Çocukların İncelenmesi. Humanitas, 6(12), 154-176
Figen, E. (2009). Toplumsal bir sorun: suçlu çocuklar ve ailenin önemi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 17(17).
Kurtuluş A, Salman N, Günbet G, Boz B, Cenger CD, Acar K. Denizli ilinde 12–15 Yaş Arasındaki Suça Sürüklenen Çocukların Sosyodemografik Özellikleri. Pamukkale Unv Tıp Fak Derg 2009;2:8–14.
Dinçmen K. Adli Psikiyatri, Birlik yayınları, İstanbul. 1984: 16-19
Dinçmen K. 2. Ulusal Adli Tıp Günleri Panel ve Serbest Bildirileri, Bursa , 1985:23-24.
Akyüz G, Beyaztaş FY, Kuğu N, Analan E, Doğan O. Suç işledikleri iddiasıyla muayeneye gönderilen çocuk ve ergenlerde sosyodemografik ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 2000; 5(2): 70-75.
Ceza Sorumluluğunun Değerlendirilmesi Rehberi. 2010 http://cocukhaklari.barobirlik.org.tr/dokuman/egitimbasvuru_basvuru/cezasorumlulugu nun.pdf Erişim tarihi:12/02/2019
Sevil ATASOY-Neylan ZİYALAR, “1997 ve 1998 Yıllarında İstanbul ve Los Angeles’te Güvenlik Birimleriyle İhtilaf Haline Düşen Çocukların Karşılaştırılması”, I.Ulusal Çocuk ve Suç:Nedenler ve Önleme Çalışmaları Sempozyumu, Bildiriler ,29-30 Mart 2001 AÜ ATAUM, UNICEF, 2002, s.11
Handan Y.SEVÜK, Uluslararası Sözleşmelerdeki İlkeler Açısından Çocuk Suçluluğu ile Mücadelede Kurumsal Yaklaşım, Beta Basım Yayım, 1. Basım, 1998, s.10
Bo SVENSON, Criminal Justice Systems in Sweden, Goteborg, 1995, s.19)
Amıchaı-Hamburger, Y. ve Hayat, Z. (2011). The impact of the internet on the social lives of users: a representative sample from 13 countries. Computers in Human Behavior, 27(1):585-589.
Koç, S. ve Kaynak, S. (2010). Bilişim Suçları Bağlamında Yeni Medya Olarak İnternet ve Kişisel Güvenlik. Akademik Bilişim Konferansı, 1-43
Koçak, H. ve Dandin, A. N. (2017). Toplumsal ve yönetsel alanda bilişim teknolojilerinin kriminal etkileri. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1):137-152.
Ateş, E.C. ve Saluk, A. (2018). Bilişim Suçları Kapsamında Suça Sürüklenen Çocukların İncelenmesi. Humanitas, 6(12), 154-176
13 13. Eriş S. Adli Tıp'ta suçlu çocuk kavramı. Acili Tıp Kurumu Uzmanlık Tezi, İstanbul, 1988: 6-20
Altun, H., Şahin, N., Fındıklı, E. ve Sınır, H. (2016). Suça sürüklenen çocukların suç tipleri, sosyodemografik ve klinik özellikleri. Adli Tıp Dergisi, 196-204.
Aydın, B., Turla, A., Kocakaya, M. ve Karaarslan, B. (2005). Samsun’da 2004 yılında suç işlediği iddia edilen çocukların sosyodemografik özellikleri. Adli Psikiyatri Dergisi, 2: 5- 13.
Yağmur F., Renklidağ T. ve Cantürk G. (2004). Ankara Üniversitesinde 1992- 2002 yılları arasında yapılan farik ve mümeyyizlik muayenelerinin değerlendirilmesi. Adli Psikiyatri Dergisi, 1: 15- 20
Tüik (2014). İstatistiklerle Çocuk. Türkiye İstatistik Kurumu Matbaası, Ankara. http://www.tuik.gov.tr/IcerikGetir.do?istab_id=269 (Erişim Tarihi: 27.02.2018).
Parlak, S. ve Ekşi, H. (2017). Suça sürüklenmiş kız çocuklarının ahlaki kimlikleri ve suça yönelik algılarının feminist etik bağlamında incelenmesi. Fe Dergi Feminist Eleştiri, 9(1):55-70.
Dirol, F., Cantürk, G., ve Küçüker, H. (2002). 1997- 1999 yıllarında elazığ ili adli tıp şube müdürlüğünde farik ve mümeyyizlik muayenesi yapılan olguların değerlendirilmesi. Klinik Adli Tıp, 2: 43-46.
Güleç G., Yenilmez Ç., Balcı Y.G. ve Seber G. (2001). Çocuk suçluluğunda sosyodemografik özellikler. Klinik Adli Tıp, 1: 69- 80
Arifulloh, A., Prasetyo, T. ve Wahyuningsih, S. E. (2018). Guidance to the Children Who Repeat Criminal Actions based on Justice Value. In The 3rd International Conference and Call for Paper 1(1).
Baloian, N., Bassaletti, C. E., Fernández, M., Figueroa, O., Fuentes, P., Manasevich, R. ve Vergara, M. (2017, Nisan). Crime prediction using patterns and context. In Computer Supported Cooperative Work in Design (CSCWD), 2017 IEEE 21st International Conference on (pp. 2- 9). IEEE
Akers, R. L., & Jensen, G. F. (Eds.). (2011). Social learning theory and the explanation of crime (Vol. 1). Transaction Publishers.
SALDIRIM, M. (1999) Birleşmiş milletler çocuk hakları sözleşmesi açısından suça itilmiş çocuğun haklarına bir bakış ve bir öneri. Adalet Dergisi. [Elektronik Dergi]
Hermann Mannheim, Comparative Criminology, Boston: Houghton Mifflin Company, 1965, sayfa 609, 624.