Kritik Hastalığı Olan Çocuğun İlk Değerlendirmesi
Özet
Kritik hastalığı olan çocuklarda hızlı ve doğru ilk değerlendirme yapılması; oksijenasyon, ventilasyon ve perfüzyon bozukluklarının erken tanınarak kardiyopulmoner arest gelişiminin önlenmesi ve gerektiğinde resüsitasyona vakit kaybetmeden başlanması açısından hayati önem taşır. Bu sürecin ilk adımını, yalnızca 30-60 saniyelik inspeksiyona dayanan Pediatrik Değerlendirme Üçgeni (PDÜ) oluşturur. PDÜ; çocuğun görünümü (çevreye ilgisi, avutulabilirliği, göz teması, konuşma/ağlaması ve kas tonusu), solunum çabası (anormal hava yolu sesleri, duruş şekli ve yardımcı kas kullanımı) ve cilt dolaşımı (solukluk, alacalı görünüm, siyanoz) olmak üzere üç temel bileşenden oluşur. Bu değerlendirme sonucunda hasta; stabil, solunum sıkıntısı veya yetersizliği, kompanse veya dekompanse şok, merkezi sinir sistemi disfonksiyonu ve kardiyopulmoner arest olarak sınıflandırılır ve gerekli acil girişimler başlatılır. PDÜ sonrasında uygulanan Birincil Değerlendirme; hava yolu, solunum, dolaşım, nörolojik durum ve tepeden tırnağa genel değerlendirmeyi içeren hızlı bir fizik muayenedir. İkincil Değerlendirme aşamasında, hastalığa odaklanmış tıbbi öykü alınır ve detaylı fizik muayene ile vital parametreler incelenir. Son aşama olan Üçüncül Değerlendirmede ise laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri kullanılarak etkilenen organ ve sistemlere yönelik ayrıntılı incelemeler gerçekleştirilir ve ileri tedaviler düzenlenir.
Referanslar
Ludwig S, Kettrick RG, Parker M. Pediatric cardiopulmonary resuscitation. A review of 130 cases. Clin Pediatr (Phila) 1984; 23:71.
Donoghue AJ, Nadkarni V, Berg RA, et al. Out-of-hospital pediatric cardiac arrest: an epidemiologic review and assessment of current knowledge. Ann Emerg Med 2005; 46:512.
Topjian AA, Raymond TT, Atkins D, et al. Pediatric Basic and Advanced Life Support Collaborators. 2020 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Pediatrics. 2020 Oct 21:e2020038505D.
Dieckmann RA, Brownstein D, Gausche-Hill M. The pediatric assessment triangle: a novel approach for the rapid evaluation of children. Pediatr Emerg Care 2010; 26:312.
American Academy of Pediatrics, American College of Emergency Physicians. APLS: The Pediatric Emergency Medicine Resource, 5th ed, Fuchs S, Yamamoto L (Eds), Jones and Bartlett Learning, Burlington 2012.
Horeczko T, Enriquez B, McGrath NE, et al. The Pediatric Assessment Triangle: accuracy of its application by nurses in the triage of children. J Emerg Nurs 2013; 39:182.
Gausche-Hill M, Eckstein M, Horeczko T, et al. Paramedics accurately apply the pediatric assessment triangle to drive management. Prehosp Emerg Care 2014; 18:520.
American Academy of Pediatrics. Pediatric assessment. In: Prehospital Education for Prehospital Professionals, 3rd ed, Fuchs S, Klein BL (Eds), Jones and Bartlett Learning, Burlington 2016. p.1.
Fernandez A, Benito J, Mintegi S. Is this child sick? Usefulness of the Pediatric Assessment Triangle in emergency settings. J Pediatr (Rio J). 2017 Nov-Dec;93 Suppl 1:60-67.
