Ondansetron Kullanımına Bağlı Gelişen Akut Distoni Olgusu
Özet
Bu olgu sunumunda, spinal anestezi altında pilonidal sinüs ameliyatı geçiren 16 yaşındaki kadın hastada, postoperatif bulantı tedavisi için intravenous olarak uygulanan 4 mg ondansetron sonrası gelişen akut distoni reaksiyonu ele alınmaktadır. Antiemetik bir 5-HT3 reseptör antagonisti olan ondansetronun uygulanmasının ardından hastada ani başlayan bilinç bulanıklığı ve tonik kas kasılmaları gözlenmiştir. Başlangıçta bu durumun premedikasyonda kullanılan fentanile bağlı olabileceği düşünülerek naloksan uygulanmış, ardından yapılan nöroloji/beyin cerrahisi konsültasyonları ve kranial BT tetkiklerinin normal çıkması üzerine tablo konversiyon olarak değerlendirilmiştir. Ancak klinik tablonun düzelmemesi üzerine 4. saatte biperiden infüzyonu başlanmış, tedaviden 30 dakika sonra hastanın bilinci açılmış, kasılmaları sona ermiş ve 24 saatlik takibin ardından hasta şifa ile taburcu edilmiştir. Metoklopramit ve antipsikotikler gibi ilaçların yanı sıra ondansetron kullanımının da nadir de olsa akut distoni gibi ekstrapiramidal yan etkilere yol açabileceği unutulmamalıdır. Yanlış tanıların zaman kaybına ve gereksiz ilaç kullanımına yol açabileceği vurgulanarak, postoperatif dönemde istemsiz hareketleri veya kasılma nöbeti olan hastaların ayırıcı tanısında akut distonik reaksiyonun mutlaka göz önünde bulundurulması gerektiği belirtilmektedir.
Referanslar
Bateman DN, Rawlins MD, Simpson JM. Extrapyramidal reac1. tions with metoclopramide. BMJ 1985;291:930-932.
Öztürk MO. Ruh Sağlığı ve Bozuklukları. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri, 2015.
Domínguez-Morán JA, Callejo JM, Fernández-Ruiz LC, et al. Acute paroxysmal dystonia induced by fluoxetine. Mov Disord 2001; 16:767-769.
Gill HS, DeVane CL, Risch SC. Extrapyramidal symptoms associated with cyclic antidepressant treatment: a review of the literature and consolidating hypotheses. J Clin Psychopharmacol 1997; 17:377-389.
Madhusoodanan S, Alexeenko L, Sanders R, et al. Extrapyramidal symptoms associated with antidepressants – a review of the literature and an analysis of spontaneous reports. Ann Clin Psychiatry 2010; 22:148-156
Najjar E, Price LH. Citalopram and dystonia. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 2004; 43:8-9.
Baber N, Palmer JL, Frazer NM, et al. Clinical pharmacology of ondansetron in postoperative nausea and vomiting. Eur J Anaesthesiol Suppl. 1992 Nov;6:11-8.
Scarantino CW, Ornitz RD, Hoffman LG, et al. Radiation-induced emesis: effects of ondansetron. Semin Oncol. 1992 Dec;19(6 Suppl 15):38-43.
Gennaro AR. Remington: The Science and Practice of Pharmacy. (20th ed.). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2000.
Salem II, Ramos López JM, Galán AC. Analytical Profiles of Drug Substance and Excipients. In: Brittain, H. G. (Ed.), Ondansetron Hydrochloride. New Jersey, USA: Academic Press, Inc., 2001; 27:301-338.
Donnerer J. Antiemetic Therapy. Basel, Switzerland: Karger Publishers, 2003.
Sweetman SC. Martindale: The Complete Drug Reference. (33rd ed.). London: Pharmaceutical Press. 2002
Cecil Essentials of Medicine.2001:pg935.
Kızılelma A, Tekşam Ö, Haliloğlu G. Metoklopramid kullanımına bağlı gelişen akut distoni: Bir vaka bildirimi. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 2008; 51: 162-4.
Van Harten PN, Hoek HW, Kahn RS. Acute dystonia induced by drug treatment. BMJ 1999; 319: 623-6.
Miller R: Droperidol. In Anesthesia, 5th edition, eds. Cucchiara RF, Miller DE, Reves GJ, Roizen MF, Savarese JJ: Churchill Livingstone, Inc, 2000;257-259.
Kayaalp SO: Nöroleptik ‹laçlar. In T›bbi Farmakoloji ed. Kayaalp SO. Feryal matbaas›, Ankara, 1995;1862-1874.
Palombaro JF, Klingelberger CE. Angioedema Associated With Droperidol Administration. American College of Emergency Physicians 1996;27:379-381.
Nielsen AS, Mors NP. Atypisk akut dystoni [Atypical acute dystonia]. Ugeskr Laeger. 1998 Dec 14;160(51):7441-2. Danish.
Hooker EA, Danzl DF. Acute dystonic reaction due to diazepam. J Emerg Med 1988;6:491-493.
Size MH, Rubin JS, Patel A. Acute dystonic reaction to general anesthesia with propofol and ondansetron: a graded response. Ear Nose Throat J 2013; 92(1):E16-18.
Patel A, Mittal S, Manchanda S, Puliyel JM. Ondansetron-induced dystonia, hypoglycemia, and seizures in a child. Ann Pharmacother. 2011 Jan;45(1):e7. doi: 10.1345/aph.1P332.
İncecik F, Önlen Y, Özer C, et al. Metoclopramide induced acute dystonic reaction: two case reports. Marmara Medical Journal 2008:21(2);159-161.
Levine M, LoVecchio F. Toxicology: antipsychotics. In: Tintinalli E, Stapczynski S, Ma J, Cline M, Cydulka R, Meckler G,editors. Tintinalli's emergency medicine: A comprehensive study guide, 7th ed. McGraw-Hill, New York, 2011:1207-11.