Birinci Basamakta Bağışıklama Hizmetleri ve Aşılar

Yazarlar

Olgu Aygün

Özet

Aşılar, enfeksiyon hastalıklarına karşı bağışıklık sağlayarak her yıl milyonlarca insanın ölümünü ve sakat kalmasını önleyen, harcanan her 1 Dolar için 44 Dolarlık ekonomik ve sosyal fayda getiren en maliyet etkin toplum sağlığı müdahalelerinden biridir. Türkiye’de aşı tarihi 1721’deki çiçek aşısı (varilasyon) uygulamalarına dayanmakta; 1887’de kurulan Kuduz Enstitüsü ve 1893’teki Bakteriyolojihane-i Şâhâne ile başlayan kurumsal süreç, Cumhuriyet döneminde kurulan Merkez Hıfzıssıhha Enstitüsü ve yürütülen yerli üretim çalışmalarıyla gelişmiştir. 1981 yılında başlatılan Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) ve düzenli güncellenen ulusal aşı takvimi sayesinde Türkiye, 2002 yılında çocuk felcinden arındırılmış bölge belgesi almış, yenidoğan tetanozu ile kızamıkçığı elimine etmiş ve difteri, boğmaca ile Hepatit B vakalarını önemli ölçüde azaltmıştır. Ankara Akyurt’taki GMP belgelendirmeli tesisle yerli Tetanoz-Difteri aşısı üretimine yeniden başlanmıştır. Ulusal takvimde yer alan çocukluk çağı aşılarının yanı sıra meningokok, rotavirüs ve HPV gibi özel aşılar da bireysel ve toplumsal bağışıklıkta kritik önem taşımaktadır. Ayrıca tetanoz, difteri ve boğmaca gibi koruyuculuğu zamanla azalan aşıların tamamlanması, çocukluk dönemi eksikliklerinin giderilmesi ve risk gruplarının korunması amacıyla erişkin ve gebelik dönemi bağışıklama hizmetleri de birincil basamak sağlık hizmetlerinin ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır.

Referanslar

Plotkin S, Orenstein W, Offit P, Edwards K. Plotkin's Vaccines (Seventh Edition). Elsevier. 2018. Pages 1-15. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-35761-6.00001-8.

https://www.unicef.org/turkey/bağışıklama

Ozawa S, Clark S, Portnoy A, Grewal S, Brenzel L, Walker D G. Return On Investment From Childhood Immunization In Low- And Middle-Income Countries, 2011–20 Health Affairs 2016 35:2, 199-207

World Health Organisation. Global Vaccine Action Plan 2011-2020, 2013. Geneva

https://asi.saglik.gov.tr/genel-bilgiler/33-asinin-tarihcesi

CDC. National Notifiable Diseases Surveillance System, 2017 Annual Tables of Infectious Disease Data. Atlanta, GA. CDC Division of Health Informatics and Surveillance, 2018

Karagül M., 2017. Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Tarihçesi, Veteri̇ner Heki̇mler Derneği̇Bülteni̇,14

Karakurt G.T., Kılıç A. O., Solmaz G., Aşı Akademik, Endüstriyel ve Resmi Otorite Yönüyle, S. Şenel, M.K. Derici, Ed. İstanbul, Türkiye: Hipokrat Yayıncılık, 2020.

Erol N., 2003. Savaş yıllarında aşı ve serum üretimi, Toplum ve Hekim, 18 (5):379-81

Yenen, O., 2014. History and eradication of smallpox in Turkey. Microbiology Australia, 35(3), p.156.

Akdeni̇z M., Kavukcu E., 2016, Aşılama ve Aşıların Tarihçesi . Klinik Tıp Aile Hekimliği, 8 (2), 11-28.

Velipaşaoğlu S., Aşı Akademik, Endüstriyel ve Resmi Otorite Yönüyle, S. Şenel, M.K. Derici, Ed. İstanbul, Türkiye: Hipokrat Yayıncılık, 2020.

https://covid19asi.saglik.gov.tr/TR-77803/genisletilmis-bagisiklama-programi-gbp.html

Arısoy ES, Çiftçi E, Hacımustafaoğlu M, Kara A, Kurugöl Z, Somer A ve ark. Önceden Sağlıklı Çocuklarda Aşılama: Türkiye Cumhuriyeti ulusal bağışıklama çizelgesinde yer alan ve almayan aşılara ilişkin uygulama önerileri - 2020. J Pediatr Inf 2020;14(3):180-193.

EKMUD Erişkin Bağışıklama Rehberi 2019

Yayınlanan

1 Ekim 2021

Lisans

Lisans