Aile Sağlığı Merkezinde Enfeksiyon Kontrol Önlemleri ve COVID-19

Yazarlar

Makbule Neslişah Tan

Özet

Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) enfeksiyon kontrol önlemlerinin temel amacı; sağlık personeli, yardımcı personel ve hizmet alanlar arasında enfeksiyon hastalıklarının yayılmasını önlemektir. Hizmet içi eğitimlerin sağlık çalışanlarının bilgi düzeyini artırmadaki önemiyle birlikte, ortamdaki enfeksiyon riskini düşürmek için asepsi, antisepsi, yıkama, dekontaminasyon, dezenfeksiyon ve sterilizasyon işlemleri uygulanmaktadır. Bu işlemler, araç ve gereçlerin temas edeceği dokunun özelliğine (sağlam cilt, zedelenmiş cilt/mukoza veya kan damarları) göre belirlenmektedir. Enfeksiyonu önlemede en basit ve etkili yöntem olan el yıkamanın CDC kılavuzlarına göre en az 15 saniye sürdürülmesi, eldiven kullanımının ise sağlık personelinde yanlış bir güven hissi oluşturup el hijyenini aksatmaması gerekmektedir. Tıbbi ekipmanların temizliğinde antiseptik solüsyonlar, dezenfektanlar, %0,5 klor solüsyonu ve sterilizatörler (etüv) kullanılmaktadır. COVID-19 pandemisinde ise korunma ve kontrol tedbirleri doğrultusunda kapı triyajı ile temassız ateş ölçümü yapılmakta, semptomatik hastalar izole alanlara alınarak sevk edilmektedir. Ayrıca bulaş riskini en aza indirmek için en az bir metre fiziksel mesafe, tıbbi maske veya aerosol üreten işlemlerde N95/FFP2 kullanımı, el hijyeni, steteskop ve muayene masası gibi ortak yüzeylerin %70 alkol ile dezenfeksiyonu ve personelin uygun kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanması şarttır.

Referanslar

Ulusal Aile Planlaması Hizmet Rehberi (Aile planlaması ve Üreme Sağlığı). Dördüncü basım. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü; 2005.

Galal YS, Labib JR, Abouelhamd WA. Impact of an infection-control program on nurses' knowledge and attitude in pediatric intensive care units at Cairo University hospitals. J Egypt Public Health Assoc. 2014 Apr;89(1):22-8.

Helder OK, Brug J, Looman CW, et al. The impact of an education program on hand hygiene compliance and nosocomial infection incidence in an urban neonatal intensive care unit: an intervention study with before and after comparison. Int J Nurs Stud. 2010 Oct;47(10):1245-52.

T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. Aile Planlaması Yöntemi Uygulama Rehberi. [Internet]. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü. Available from: https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/Yayin/322

T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Hemşirelik. Asepsi ve antisepsi teknikleri. [Internet]. Ankara: T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Available from: http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Asepsi%20Ve%20Antisepsi%20Teknikleri.pdf

T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü İzleme, Değerlendirme ve İstatistik Daire Başkanlığı (2020). Mevzuat kitabı. (10/06/2021 tarihinde https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/izleme-degerlendirme-db/haberler/Mevzuat_kitabi_guncellendi/MEVZUAT_KTABI_Temmuz_2020.pdf adresinden ulaşılmıştır.)

Guideline for Hand Hygiene in Health-Care Settings Recommendations of the Healthcare Infection Control Practices Advisory Committee and the HICPAC/SHEA/APIC/IDSA Hand Hygiene Task Force. MMWR 2002; 51(RR16):1-44.

Esen, Ş., Ersöz, G., Gürler, B., ve ark. (2019). Antiseptikler. Renders, D. P. & Metin, D. Y. (Ed.), Dezenfeksiyon ve Sterilizasyon Rehberi içinde (s. 62). İstanbul: Metin Eskidağ

World Health Organization. WHO guidelines on hand hygiene in health care first global patient safety challenge clean care is safer care. Geneva; World Health Organization; 2009 [cited 2019 May 17]. Available from: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44102/9789241597906_eng.pdf;jsessionid=55D7E677A7D37C74FC602B784D9C6FFF?sequence=1

Terzi B, Erdoğan H, Ertürk M, ve ark. Yoğun Bakım Ünitelerinde El Yıkama Davranışlarının İncelenmesi. J Turk Soc Intens Care 2020;18:6-12.

Dikiş D, Şimşek S, Kepeli N, ve ark. Bir üniversite hastanesindeki sağlık personelinin el hijyeni uyum oranlarının değerlendirilmesi: Prospektif bir çalışma. Ege Tıp Dergisi. 2020;59(2):91-96.

İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Kontrol Komitesi Hastane Enfeksiyonları Kontrol Programı [Internet]. İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi. Enfeksiyon kontrol komitesi. (01.07.2021 tarihinde https://totm.inonu.edu.tr/dosyalar/efpro.pdf adresinden ulaşılmıştır.)

Cihan FG. Pandemide birinci basamak sağlık çalışanlarının güvenliği. Klinik Tıp Aile Hekimliği. 2020;12(2):59-61.

T.C. Sağlık Bakanlığı. COVID-19 Pandemisinde Sağlık Kurumlarında Çalışma Rehberi ve Enfeksiyon Kontrol Önlemleri. Ankara: Bilimsel danışma kurulu çalışması. (09.07.2021 tarihinde https://covid19.saglik.gov.tr/Eklenti/40282/0/covid19-saglikkurumlarindacalismarehberiveenfeksiyonkontrolonlemleripdf.pdf adresinden ulaşılmıştır.)

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Interim ınfection prevention and control recommendations for healthcare personnel during the Coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic. [updated 2021 Feb. 23] Available from: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/infection-control-recommendations.html#anchor_1604360738701

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Optimizing personal protective equipment (PPE) supplies. [updated 2020 July 16, cited 2021 May 23]. Available from: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/index.html

Yayınlanan

1 Ekim 2021

Lisans

Lisans