Damaryolu Uygulamaları
Özet
Bu metin, acil servis ve kliniklerde kritik öneme sahip olan periferal damaryolu uygulamalarının endikasyonlarını, anatomik yaklaşımlarını, teknik detaylarını ve ultrasonografi kullanımını ele almaktadır. Damaryolu; oral alımı kapalı, intravenöz tedavi, resüsitasyon, sedo-analjezi veya kontrastlı tomografi gereksinimi olan, ayrıca septic şok, travma, zehirlenme ve nöbet gibi acil durumdaki hastalarda gereklidir. Ancak masif ödem, yanık, flebit, enfeksiyon, fistül, mastektomi veya aort diseksiyonu gibi durumlarda ilgili bölgeden kaçınılmalıdır. Kan örneği alımında da kullanılabilen periferal damaryolunda üst ekstremitede metakarpal, dorsal, sefalik, basilik ve medial kubital venler; ek olarak hızlı sıvı akışı sağlayan eksternal juguler ven tercih edilebilir. Girişimlerde hasta güvenliği ile enfeksiyon önlemleri ön plandadır. Klinik ihtiyaca göre venöz kateter boyutu belirlenmelidir: rutin kullanım için en az 22G, kan replasmanı ve kontrastlı tomografi için 18-20G, masif sıvı resüsitasyonu için ise 16G kateterler uygundur. Zor venöz erişimi olan, obez veya daha önce çoklu girişim yapılmış hastalarda ultrasound rehberliği başarı oranını artırıp deneme sayısını azaltır. Statik veya dinamik yöntemlerle, 45 derecelik açıyla transvers aks kullanılarak iğne ilerletilmeli; arter-ven ayrımı gerekirse Doppler ile yapılmalı ve iğne boyunun derin venlerde kısa kalabileceği dikkate alınmalıdır.
Referanslar
Barsan WG, Hedges JR, Nishiyama H, et al: Differences in drug delivery with peripheral and central venous injections: normal perfusion. Am J Emerg Med 4:1–3, 1986.
Hedges JR, Barsan WB, Doan LA, et al: Central versus peripheral intravenous routes in cardiopulmonary resuscitation. Am J Emerg Med 2:385–390, 1984.
Roberts and Hedges’Clinical Procedures in Emergency Medicine and Acute Care
Himberger JR, Himberger LC: Accuracy of drawing blood through infusing intravenous lines. Heart Lung 30:66–73, 2001.
Herr RD, Bossart PJ, Blaylock RC, et al: Intravenous catheter aspiration for obtaining basic analytes during intravenous infusion. Ann Emerg Med 19:789–792, 1990.
Ellenberger A: An expert answers questions about starting an i.v. line. Nursing 29:56–59, 1999.
Field JM, Gonzales L, Hazinski MF, et al: Advanced cardiovascular life support provider manual, Dallas, 2006, American Heart Association.
Jagger J, Bentley M, Perry J: Protecting yourself from high-risk i.v. devices. Nursing 29:20, 1999.
Costantino T, Parikh A, Satz WA, et al: Ultrasonography-guided peripheral intravenous access versus traditional approaches in patients with difficult intravenous access. Ann Emerg Med 46:456–461, 2005.