Özgül Öğrenme Bozukluğunda Erken Tanılama

Yazarlar

Cevriye Ergül
https://orcid.org/0000-0001-6793-6469
Çağla Özgür Yılmaz

Özet

Cevriye Ergül ve Çağla Özgür Yılmaz tarafından hazırlanan bu kitap bölümünde, Özgül Öğrenme Bozukluğunda (ÖÖB) erken tanılamanın kritik önemi, okul öncesi dönemde gözlenen gelişimsel belirtiler ve ülkemizde yürütülen değerlendirme süreçleri kapsamlı bir şekilde incelenmektedir. Türkiye'de ÖÖB farkındalığının ve resmi tanılama sürecinin genellikle ilkokul çağında gerçekleşmesi, çocukların sürekli başarısızlık duygusu yaşamalarına ve akranlarıyla aralarındaki öğrenme farkının belirginleşmesine yol açmaktadır. Eserde, okul öncesi çağda doğrudan etiketleyici tanı koymak yerine, gelişimsel yetersizlik gösteren risk grubundaki çocukların tespit edilerek erken müdahale programlarıyla desteklenmesinin hayati değeri vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda, öğrenme güçlüğü riskini öngören en temel üç gelişimsel alan; erken okuryazarlık becerileri (sözel dil, sözcük dağarcığı, sesbilgisel farkındalık, harf ve yazı farkındalığı), uzun süreli bellekten sözel bilgiye ulaşma hızını belirleyen hızlı isimlendirme ve öğrenmenin çekirdeğini oluşturan çalışma belleği kapasitesi olarak özetlenmektedir. Ayrıca gelişmiş ülkelerdeki Müdahaleye Yanıt Yaklaşımı ile ülkemizde uygulanan EROT, EOBDA, HOTİ, HİT, WISC-4 ve Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) gibi standart ve güvenilir ölçme-değerlendirme araçları ayrıntılı biçimde tanıtılmaktadır. Bu çalışma, çocukların akademik geleceğini korumayı hedefleyen eğitimciler, uzmanlar ve ebeveynler için ideal bir kaynak sunmaktadır.

Referanslar

Bender WN. Learning Disabilities: Characteristics, Identification, and Teaching Strategies. Sarı A. (Çeviri Ed.) 6. Baskı, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. LTD. ŞTİ., 2016.

Melekoğlu MA, SAK U. Öğrenme güçlüğü ve özel yetenek. Pegem Akademik Yayıncılık, 2017.

Ergül C, Özgür Yılmaz Ç, Demir E. 5-10 yaş grubu çocuklara yönelik geliştirilmiş çalışma belleği ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği. EKU 2018; 14(suppl 2): 187-214.

Demırtaş ÇP, Ergül C. Düşük okuma başarısı gösteren çocuklarda okuma, sesbilgisel farkındalık, hızlı isimlendirme ve çalışma belleği becerilerinin incelenmesi. AÜEBFD 2019; 53 (suppl 1): 209-240.

Ergül C, Demir E. Hızlı İsimlendirme Testi. Ankara: Ankara Üniversitesi, 2016.

Kargın T, Ergül C, Büyüköztürk Ş, Güldenoğlu B. Anasınıfı çocuklarına yönelik Erken Okuryazarlık Testi (EROT) geliştirme çalışması. AÜEBFÖED 2015; 16 (suppl 3): 237-270.

Burns MS, Griffin P, Snow CE. Starting out right: A guide to promoting children's reading success. Washington, DC: National Academy Press. 2000.

Elliott E, Olliff C. Developmentally appropriate emergent literacy activities for young children: Adapting the early literacy and learning model (ELLM). ECEJ 2008; 35, 551-556.

Kargın T, Güldenoğlu B, Ergül C. Anasınıfı çocuklarının erken okuryazarlık beceri profili: Ankara örneklemi. AÜEBFÖED 2017; 18 (suppl 1): 61-87.

Behrman RE, Vaugan VC. Developmental Pediatric Nelson Textbook of Pediatrics. USA, WB, Saunders Company, 1987, pp. 6-35.

Yeh SS, Connell DB. Effects of rhyming, vocabulary and phonemic awareness instruction on phoneme awareness. Journal of Research in Reading, 2008; 31(suppl 2): 243-256.

Isbell R, Sobol J, Lindauer L, Lowrance A. The effects of storytelling and story reading on the oral language complexity and story comprehension of young children. ECEJ 2004; 32 (suppl 3): 157-163.

Yeung SS. Relationship between rapid automatızed naming and readıng: A longitudinal study on bilingual children. Reading Psychology 2016; 37(suppl 8): 1196-1211.

Hirsch ED. Reading comprehension requires knowledge of words and the world. American Educator, Spring 2003; 10-14.

Swanson HL. Are working memory deficits in readers with learning disabilities hard to change. JLD 2000; 6: 551- 566.

Hart B, Risley T. The early catastrophe. American Educator 2003; 27(suppl 4): 6-9.

Nathan L, Stackhouse J, Goulandris N, Snowling M J. The development of early literacy skills among children with speech difficulties: A test of the “critical age hypothesis. JSHLR 2004; 47:377-391.

Turan F, Yükselen A. Öğrenme güçlülüğü olan çocukların dil özellikleri. Eğitim ve Bilim 2004; 29 (suppl 132):43-47.

Gökkuş İ, Akyol H. Sesbilgisel Farkındalık Öğretiminin, Erken Okuryazarlık Becerilerinin Gelişimine Etkisi. ADED 2020; 8(suppl 2): 368-385.

Akdal D, Kargın T. Sesbilgisel farkındalık becerilerini desteklemeye yönelik SESFAR müdahale programının etkililiğinin incelenmesi. KEJ 2018, 27.6: 2609-2620.

Swanson HL. Working memory and dynamic scale for children with learning disabilities. Editör Pickering S, Working memory and education. New York, NY: Academic Press, 2006, pp.125- 156.

Perfetti C, McKeown MG, Kucan L. Decoding, vocabulary, and comprehension. Bringing reading research to life 2010; 291-303.

Wolf M, Denckla MB. The rapid automatized naming and rapid alternating stimulus tests (RAN/RAS). Pro-ed 2005.

Ehri LC, Nunes SR, Stahl SA, Willows DM. Systematic phonic ınstruction helps students learn to read: evidence from the national reading panel’s meta-analysis. RER 2001; 71(suppl 3): 393–447.

Klein RM. Observations on the temporal correlates of reading failure. Reading and Writing: JSTOR 2002; 15: 207–232.

Wise BW, Olson RK. Computer-based phonological awareness and reading instruction. Annals of Dyslexia 1995; 45: 99–122.

Babayiğit S, Stainthorp R. Preliterate phonological awareness and early literacy skills in Turkish. Journal of Research in Reading 2007; 30 (suppl 4): 394-413.

Rajendran G, Alloway TP, Archibald L. Working memory in children with developmental disorders. JLD 2009; 42(suppl 4): 372-382.

McGinty AS, Sofka A, Sutton M, Justice L. Fostering print awareness through interactive shared reading. Editör Kleeck V. San Diego, CA: Plural Storybook reading as a clincal tool, 2006, pp. 77- 119.

Bus A, Van Ijzendoorn M. Phonological awareness and early reading: A meta-analysis of experimental training programs. JEP 1999; 91: 404-413.

Swanson HL. Dynamic ölçeğing, working memory, and reading comprehension growth in children with reading disabilities. JLD 2011; 44 (suppl 4): 358-371.

Öztürk Y. Sembolik Düşünce; Okul Öncesi Yıllarda Oyun, Dil ve Okuryazarlık. B.Akman (Çeviri Ed.) Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2013, 254-294.

Liu P, McBride-Chang C, Wong AM, Tardif T, Stokes SF, Fletcher P, Shu H. Early oral language markers of poor reading performance in Hong Kong Chinese children. JLD 2010; 20 (suppl 10): 1-10.

Dandache S, Wouters J, Ghesquiere P. Development of reading and phonological skills of children at family risk for dyslexia: a longitudinal analysis from kindergarten to sixth grade. Dislexia 2014; 20 (suppl 4): 305-329.

Kirby JR, Pfeiffer SL, Parrilla RK. Naming speed and phonological awareness as predictors of reading development. JEP 2003; 95: 453-464.

Yeung SS. Relationship between rapid automatızed naming and readıng: A longitudinal study on bilingual children. Reading Psychology 2016; 37(suppl 8): 1196-1211.

Dehn M. Working memory and academic learning: Assessment and intervention. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons, 2008, pp. 95-97.

Baddeley A. Exploring the central executive. QJEP 1996; 49(suppl 1): 5-28.

Alloway TP, Archibald LMD. Working memory and learning in children with developmental coordination disorder and specific language impairment. JLD 2008; 3:251- 262.

Alloway TP, Alloway R. Investigating the predictive roles of working memory and IQ in academic attainment. JECP 2010; 106:20-29.

Baddaley A. The episodic buffer: a new component of working memory. TICS 2000; 11: 417- 422.

Mastropieri MA, Scruggs TE. The Inclusive Classroom: Strategies for Effective Differentiated Instruction. Şahin M, Altun T (Çeviri Ed). 5. Baskı, Ankara: Nobel Akademik YayıncılıkEğitim Danışmanlık Tic. LTD. ŞTİ., 2016.

Karaman G, Aytar AG. Erken okuryazarlık becerilerini değerlendirme aracı’nın (EOBDA) geliştirilmesi. MEÜEFD 2016; 12 (suppl 2): 516-541

Bakır H, Babür N. Hızlı Otomatik İsimlendirme Testi’nin Türkçeye uyarlanması. (https://dergipark.org.tr/tr/pub/buje) 2018; 35 (suppl 2): 35-50.

Çelik C, Erden G, Özmen S, Hesapçıoğlu ST. Okuma becerisi ve Özgül Öğrenme Güçlüğü belirtilerinin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğunda değerlendirilmesi. KPD 2018 2(suppl 2): 65-76.

Sayfalar

41-52

Gelecek

30 Ekim 2021

Lisans

Lisans