Özgül Öğrenme Bozukluğu ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu

Yazarlar

Muhammed Emin Tan
Gülen Güler Aksu

Özet

Muhammed Emin Tan ve Gülen Güler Aksu tarafından kaleme alınan bu kitap bölümü, çocukluk çağının en sık görülen nörogelişimsel bozukluklarından olan Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile Özgül Öğrenme Bozukluğu (ÖÖB) arasındaki klinik ilişkileri ve yüksek eş tanı oranlarını güncel literatür ışığında kapsamlı biçimde incelemektedir. DSM-5 tanı ölçütlerine göre tanımlanan ÖÖB ve DEHB'nin ortak genetik yatkınlıklar, kromozomal bölgeler ve beyin yapılarındaki asimetri ile fonksiyonel farklılıklar gibi etiyolojik zeminleri ele alınmakta; okuma, yazma ve matematik bozukluklarının özellikle dikkat eksikliği baskın alt tip ile gösterdiği güçlü birliktelik oranları sunulmaktadır. Çalışmada, her iki bozukluğun bir arada görüldüğü vakalarda yürütücü işlev yetersizlikleri, akademik başarısızlıklar ve sosyal-mesleki işlev kayıplarının arttığı detaylandırılarak ayırıcı tanı ve klinik takibin uzman çocuk ve ergen psikiyatristleri tarafından yürütülmesinin önemi vurgulanmaktadır. Ayrıca ÖÖB'nin tıbbi bir ilaç tedavisinin bulunmadığı, eğitsel destek gerektirdiği hatırlatılarak eş tanılı olgularda sadece ilaç veya sadece eğitimin yetersiz kalacağı, hem eğitsel yaklaşımları hem de ilaç tedavisini içeren bütüncül kombine yöntemlerin uygulanması gerektiği açıklanmakta; böylece okuyuculara, eğitimcilere ve ruh sağlığı çalışanlarına yönelik nitelikli bir rehber sunulmaktadır.

Referanslar

Polanczyk G, de Lima MS, Horta BL, Biederman J, Rohde LA. The worldwide prevalence of ADHD: a systematic review and metaregression analysis. Am J Psychiatry. 2007;164:942–8.

American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. 5th ed. Washington DC.: APB Press; 2013.

Toros F, Aksu GG, editors. Dikkat Eksikliiği Hiperaktivite Bozukluğu ile İlgili Her Şey. Akademisyen Yayınevi; 2020.

Beitchman JH, Young AR. Learning Disorders With a Special Emphasis on Reading Disorders : A Review of the Past 10 Years. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 1997;36(8):1020–32.

Araz Altay M, Gorker I. DSM- 5 Kriterlerine Göre Özgül Öğrenme Bozukluğu Tanısı Alan Olguların Psikiyatrik Eştanı ve WISC-R Profillerinin Değerlendirilmesi. Arch Neuropsychiatry. 2018;55:127–34.

Sahu A, Patil V, Sagar R, Bhargava R. Psychiatric Comorbidities in Children with Specific Learning Disorder-Mixed Type: A Cross-sectional Study. J Neurosci Rural Pr. 2019;10(4):617–22.

Margari L, Buttiglione M, Craig F, Cristella A, Giambattista CD, Matera E. Neuropsychopathological comorbidities in learning disorders. BMC Neurol. 2013;13(13):198.

Pastor PN, Reuben CA. Diagnosed Attention Deficit Hyperactivity Disorder and Learning Disability : United States , 2004 – 2006. In: Vital and Health Statistics Series 10, 237. 2008.

Carroll JM, Maughan B, Goodman R, Meltzer H. Literacy difficulties and psychiatric disorders: Evidence for comorbidity. J Child Psychol Psychiatry. 2005;46:524–32.

Tannock R. ADHD with anxiety disorders. In: Brown TE, editor. ADHD comorbidities: Handbook for ADHD complications in children and adults. American Psychiatric Publishing; 2009. p. 131–55.

Dupaul GJ, Gormley MJ, Laracy SD. Comorbidity of LD and ADHD : Implications of DSM-5 for Assessment and Treatment. J Learn Disabil. 2013;46(1):43–51.

Willcutt EG, Pennington BF. Comorbidity of Reading Disability and Attention-Deficit/ Hyperactivity Disorder :differences by gender and subtype. J Learn Disabil. 2000;33(2):179–191.

Geary DC. Mathematics and learning disabilities. J Learn Disabil. 2004;37(1):4–15.

Yoshimasu K, Barbaresi WJ, Colligan RC, Killian JM, Voigt RG, Weaver AL, Katusic SK. Written-language disorder among children with and without ADHD in a population-based birth cohort. Pediatrics. 2011;128(3):605–12.

Faraone SV, Perlis RH, Doyle AE, Smoller JW, Goralnick JJ, Holmgren MA, Sklar P. Molecular genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Biol Psychiatry. 2005;57:1313–23.

Gayan J, Olson RK. Reading disability: Evidence for a genetic etiology. Eur Child Adolesc Psychiatry. 1999;8:52–5.

Pham AV, Riviere A. Specific Learning Disorders and ADHD : Current Issues in Diagnosis Across Clinical and Educational Settings. Curr Psychiatry Rep. 2015;17(6):38.

Germano E, Gagliano A, Curatolo P. Cormobidity of ADHD and dyslexia. Dev Neuropsychol. 2010;35:475–93.

Foster LM, Hynd G, Morgan AE, Hugdahl K. Planum temporale asymmetry and ear advantage in dichotic listening in developmental dyslexia and ADHD. J Int Neuropsychol Soc. 2002;8(22–36).

Pueyo R, Maneru C, Vendrell P, Mataro M, Estevez Gonzales A, Garcia-Sanchez C, Junque C. Attention deficit hyperactivity disorder. Cerebral asymmetry observed on magnetic resonance. Rev Neurol. 2000;30:920–5.

Shafritz KM, Marchione K, Gore JC, Shaywitz SE, Shaywitz BA. The effects of methylphenidate on neural systems of attention in ADHD. Am J Psychiatry,. 2004;161:1990–7.

Şimşek NE, Memik NÇ, Gündoğdu ÖY. Özgül Öğrenme Bozukluğunun Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğundaki Sosyal Beceriye Etkisi. Turk J Child Adolesc Ment Heal. 2019;26(3):116–24.

Willcutt EG, Pennington BF. Psychiatric comorbidity in children and adolescent with reading disability. J Child Psychol Psychiatry. 2000;41(8):1039–48.

Friedman MC, Chhabildas N, Budhiraja N, Willcutt EG, Pennington BF. Etiology of the Comorbidity Between RD and ADHD : Exploration of the Non-Random Mating Hypothesis. 2003;115(February 2002):109–15.

Sexton CC, Gelhorn HL, Bell JA, Classi PM. The Co-occurrence of Reading Disorder and ADHD : Epidemiology , Treatment , Psychosocial Impact , and Economic Burden. J Learn Disabil. 2012;45(6):538–64. 26.Lallier M, Tainturier MJ, Dering B, Donnadieu S, Valdois S, Thierry G. Behavioral and ERP evidence for amodal sluggish attentional shifting in developmental dyslexia. Neuropsychologia. 2010;48(14):4125–35.

Willcutt EG, Betjemann RS, McGrath LM, Chhabildas NA, Olson RK, DeFries JC, Pennington BF. Etiology and neuropsychology of comorbidity between RD and ADHD: The case for multiple-deficit models. Cortex. 2010;46(10):1345–61.

Willcutt EG, Doyle AE, Nigg JT, Faraone S V., Pennington BF. Validity of the executive function theory of attentiondeficit/hyperactivity disorder: A meta-analytic review. Biol Psychiatry. 2005;57(11):1336–46.

Lyon GR. The state of research. In: S. Cramer & W. Ellis, editor. Learning disabilities: Lifelong issues. Baltimore; 1996. p. 3–61.

McNamara JK, Willoughby TL, Chalmers H, YLC-CURA. Psychosocial status of adolescents with learning disabilities with and without comorbid attention deficit hyperactivity disorder. Learn Disabil Res Pract. 2005;20:234–44.

Mayes SD, Calhoun SL. Learning, attention, writing, and processing speed in typical children and children with ADHD, autism, anxiety, depression, and oppositional-defiant disorder. Child Neuropsychol. 2007;13(6):469–93.

Ongider N, Baykara B, Akay AP. Bir Çocuk Psikiyatrisi Polikliniğinde Ayaktan İzlenen Olgulardan DEHB ve/veya ÖÖB Tanısı Konan Çocukların WISC-R Testi Sonuçlarının Karşılaştırılması. Yeni Symp. 2008;46(1):17–22.

Dag P. Okul Öncesi Dönemde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu. In: Toros F, Aksu GG, editors. Dikkat Eksikliiği Hiperaktivite Bozukluğu ile İlgili Her Şey. Akademisyen Yayınevi; 2020. p. 67–71.

Dag P. İlkokul Döneminde Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu. In: Toros F, Aksu GG, editors. Dikkat Eksikliiği Hiperaktivite Bozukluğu ile İlgili Her Şey. Akademisyen Yayınevi; 2020. p. 125–30.

Salman U, Özdemir S, Salman AB, Özdemir F. Özel öğrenme güçlüğü “Disleksi.” FNG Bilim Tıp Derg. 2016;2(2):170–6.

Kılıncaslan A. Özgül Öğrenme Güçlüğü. In: Motavalli Mukaddes N, Ercan ES, editors. Nörogelişimsel Bozukluklar. İstanbul; 2018. p. 193–259.

Tamm L, Denton CA, Epstein JN, Schatschneider C, Taylor H, Arnold LE, Bukstein O, Anixt J, Koshy A, Newman NC, Maltinsky J, Brinson P, Loren REA, Prasad MR, Ewing-Cobbs L, Vaughn A. Comparing Treatments for Children With ADHD and Word Reading Difficulties : A Randomized Clinical Trial. J Consult Clin Psychol. 2017;85(5):434–46.

Grizenko N, Bhat M, Schwartz G, Ter-Stepanian M, Joober R. Efficacy of methylphenidate in children with attention-deficit hyperactivity disorder and learning disabilities: A randomized crossover trial. J Psychiatry Neurosci. 2006;31(1):46–51.

Friedman LM, McBurnett K, Dvorsky MR, Hinshaw SP, Pfiffner LJ. Learning disorder confers setting-specific treatment resistance for children with ADHD, predominantly inattentive presentation.J Clin Child Adolesc Psychol. 2020;49(6):854-67

Sayfalar

105-110

Gelecek

30 Ekim 2021

Lisans

Lisans