COVID 19 Enfeksiyon Tedavisi
Özet
COVID-19, SARS-CoV-2 etkeninin ACE-2 reseptörleri aracılığıyla hücre membran füzyonu gerçekleştirmesi sonucu meydana gelen ve Mart 2020 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edilen bulaşıcı bir viral enfeksiyondur. Damlacık yolu ile bulaşan hastalığın akut döneminde lenfosit sayısındaki düşüş ile CRP, IL-6, Ferritin ve D-dimer düzeylerindeki yükselme kötü prognoz ve ciddi hastalık tablosunun güvenilir göstergeleridir. Klinik olarak vakaların %80'i hafif seyretmekte, %15'inde pnömoni tablosu, %5'inde ise Akut Solunum Yetmezliği Sendromu (ARDS), septik şok ve çoklu organ yetmezliği gibi kritik durumlar ortaya çıkmaktadır. Tedavi yaklaşımında viral giriş ve replikasyonu baskılayan Hidroksiklorokin ve Favipiravir temel antiviral tedaviler arasında yer alırken, gebe hastalarda Lopinavir/ritonavir kullanımı güvenli seçenek olarak değerlendirilmektedir. Enfeksiyonun 7-8. günlerinde gelişebilen sitokin fırtınası ve makrofaj aktivasyon sendromuna karşı IL-6 ve IL-1 reseptör antagonistleri olan Tosilizumab ile Anakinra'nın yanı sıra immün plazma transfüzyonu ve kök hücre tedavileri uygulanabilmektedir. Hipoksik ve ağır pnömonili hastalarda pulse metilprednizolon gibi kortikosteroidler inflamasyonu kontrol altına almak için kullanılırken, artmış tromboemboli riskini engellemek amacıyla düşük moleküler ağırlıklı heparin ile profilaktik antikoagülasyon sağlanır. Solunum sıkıntısı derinleşen vakalarda noninvaziv veya invaziv mekanik ventilasyon ve ECMO gibi ileri solunum desteği yöntemleri hayati önem taşımaktadır.
Referanslar
Dashraath P, Wong J.L, Lim M.X, et al. Coronavirus disease 2019(COVID 19) pandemic and pregnancy. American Journal Of Obstetrics and Gynecology. 2020;222:521-531
Kannan S, Sheeza A, Hemalatha K, et al.COVID-19(Novel Coronavirüs 2019)-recent trends. European Rewiev for Medical and Pharmacological Sciences. 2020;24:2006-2011
Shi Y, Tan M, Chen X, et al. Immunopathological characteristics of coronavirus disease 2019 cases in Guangzhou, China. Preprint at medRxiv 2020; Doi:10.1101/2020.03.12.20034736
Xu Z, Shi L, Wang Y, et al. Pathological findings of COVID-19 associated with acute respiratorydistress syndrome. Lancet Respir.Med. 2020;8:420-422
Qin C, Zhou L, Hu Z, et al. Dysregulation of Immune Response in Patients With Coronavirus 2019(COVID-19)in Wuhan, China. Clinical Infectious Diseases 2020;71:762-768. Doi:10.1093/cid/ciaa248
Clerkin K, Fried J.A, Raikhelkar J, et al. COVID19 and Cardiovascular Disease. Circulation, 2020;141:1648-1655. Doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.120.046941 DRUG
Khuroo M.S. Chloroquine and hydroxychloroquine in Coronavirus disease 2019(COVID-19). Facts, fiction and the hype: a critical appraisal. International Journal of Antimicrobial Agents, 2020;56:106101. Doi:10. 1016/j.ijantimicag.2020.106101
Batırel A. COVID-19 un özgün tedavisi. South Clin. İst. Euras, 2020;31:31-41. Doi:10,14744/scei2020,57704
Janssen N, Genta M. The effects of immunosuppressive and anti-inflammatory medications on fertility, pregnancy and lactation. Arch Intern Med, 2000;160:610-19
Biot C, Daher W, Chavain N, et al. Design and synthesis of hydroxyferroquine derivatives with antimalarial and antiviral activities. J Med Chem. 2006;49:2845–49
Yao X, Ye F, Zhang M et al. In Vitro Antiviral Activity and Projection of Optimized Dosing Design of Hydroxychloroquine for the Treatment of Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2). Clin Infect Dis. 2020; PMID: 32150618.
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü COVID-19(SARS-CoV-2 Enfeksiyonu) Rehberi. Bilim Kurulu Çalışması. Ankara; 14 Nisan 2020.
Abdel-Hamid H, Oddis CV, Lacomis D.Severe Hydroxychloroquine myopathy. Muscle Nerve, 2008; 38:1206-1210
Jorge A, Ung C, Young LH, et al. Hydroxychloroquineretinopathy-implications of research advances for rheumatology care. Nat Rev Rheumatol, 2018;14:693-703
Cai Q, Yang M, Liu D, et al. Experimental Treatment with Favipiravir for COVID-19: An Open-Label Control Study. Engineering, 2020;6:1192-1198. Doi: 10.1016/j.eng2020.03.007
Atak Y, Bayrakal V, Baskın H.Sitokin Fırtınası ve Covid-19. İmmunoloji ve Covid-19 Türkiye Klinikleri, 2020;1:15-21
Çelikel B. Cytokine Release Syndrome and Treatment in COVID-19. Türkiye Çocuk Hastalıkları Dergisi. 2020;14:55-59. Doi: 10.12956/tchd.757711
Guaraldi G, Meschiari M, Milic J, et al. Tocilizumab in patients with severe COVID-19: a retrospective cohort study. The Lancet Rheumatology, 2020;2:474-484. Doi: 10.1016/S2665-9913(20)30173-9
Xu X, Han M, Li T, et al. Effective treatment of severe COVID 19 patients with tocilizumab. PNAS, 2020;117: 10970-10975. Doi: 10.1073/pnas.2005615117
Peterson D, Damsky W, King B, et al. The use of januse kinase inhibitors in the time of SARS-CoV-2. J Am Acad Dermatol. 2020; 82:223-226
Shen C, Wang Z, Zhao F, et al. Treatment of 5 Critically ILL PatientsWith COVID-19 With Convalescent Plasma. JAMA. 2020;323:1582-1589. Doi: 10,1001/jama.2020.4783
Zhan W.Q, Li M.D, Xu M, et al. Successful treatment of COVID-19 using extracorporeal membrane oxygenation, a case report. European Review for Medical and Pharmacological Sciences. 2020;24:3385-3389
Pfefferbaum B, North C. Mental Health and the Covid-19 Pandemic. N engl J Med. 2020;383:510-512. Doi:10.1056/NEJMp2008017