Otizmli Çocuklarda Hareket Eğitimi ve Yaşam Kalitesi
Özet
Özge ER tarafından kaleme alınan ve Prof. Dr. Faruk YAMANER’in editörlüğünü üstlendiği Otizmli Çocuklarda Hareket Eğitimi ve Yaşam Kalitesi başlıklı bu eser, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı almış çocuklarda düzenli hareket eğitimi ve eğitsel oyun programlarının motor beceriler ile yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini bilimsel bir yaklaşımla ele almaktadır. Doktora tezinden üretilen kitap; otizmin tanımı, genel belirtileri, duyusal, motor ve sosyal gelişim özellikleri ile beden eğitimi ve sporun otizmli bireyler üzerindeki fizyolojik ve psikososyal katkılarını kapsamlı bir literatür çerçevesinde incelemektedir. Çalışma kapsamında 7-11 yaş aralığındaki otizmli çocuklara 14 hafta boyunca uygulanan hareket eğitimi ve eğitsel oyun programı; temel spor becerileri, koordinasyon parkurları ve topla yapılan etkinliklerle desteklenmiştir. Kaba Motor Gelişim Testi II (TGMD-II) ve Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇİYKÖ) kullanılarak elde edilen deneysel veriler, hareket eğitiminin çocukların lokomotor ve nesne kontrol becerilerini anlamlı düzeyde geliştirdiğini, ayrıca fiziksel ve psikososyal sağlık puanlarını yükselterek genel yaşam kalitelerine doğrudan olumlu katkı sağladığını kanıtlamaktadır. Eser, özel eğitimciler, spor bilimciler, akademisyenler ve ebeveynler için uygulamaya dönük rehber bir kaynak niteliğindedir.
Authored by Özge ER and edited by Prof. Dr. Faruk YAMANER, Movement Education and Quality of Life in Children with Autism scientifically examines the effects of structured movement education and educational game programs on the motor skills and quality of life of children diagnosed with autism spectrum disorder (ASD). Derived from a doctoral dissertation, the book comprehensively covers the definition, symptoms, sensory, motor, and social development characteristics of autism, alongside the physiological and psychosocial benefits of physical education and sports based on an extensive literature background. Within the research scope, a 14-week movement education and educational game program incorporating fundamental sports skills, coordination courses, and ball activities was implemented for children with autism aged 7–11. Empirical data gathered using the Test of Gross Motor Development II (TGMD-II) and the Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) demonstrate that movement education significantly improves children's locomotor and object control skills while enhancing their physical and psychosocial health scores, thereby directly boosting overall quality of life. This work serves as an applied reference guide for special educators, sports scientists, academics, and parents.
Referanslar
Akmanoğlu, N. (2013). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklara Uygun ve Yeni Davranışların Kazandırılması ve Arttırılması. Elif Tekin-İftar (Editör). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocuklar ve Eğitimleri. Ankara: Vize Yayıncılık.
Allen, S., Ciambrone D. Welch L. (2000). ‘Stage of life course and social support as a mediator of mood state among persons with disability‘‘, Journal of Aging and Health, 13(3), 318-342.
Alp, H. (2014). Otistik çocuklarda görülen davranış problemlerinin düzeltilmesiyle hareket eğitimi ve fiziksel aktivitelerin ilişkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
Alp, H. , Çamlıyer, H. (2018). Hareket eğitimi ve fiziksel aktivite programı verilen davranış problemli otistik çocukların bir yıl sonraki süreçlerinin izlenmesi. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (63), 1-13. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/abuhsbd/issue/35955/403166
Altiere, M., Kluge, S. (2009). ‘Family functioning and coping behaviors in parents of children with autism‘‘, Journal of Child and Family Studies, 18(1), 83-92.
Altınkök, M. (2006), (Gallahue’den aktaran), Temel motor hareketlerin geliştirilmesini içeren özel beden eğitimi program tasarısının 5-6 yaş çocukların temel motor hareketlerinin gelişimine etkisinin araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Altınkök, M., Vazgeçer, E., & Ölçücü, B. (2013). Temel motor hareketlerin geliştirilmesini içeren beden eğitimi program tasarısının 5–6 yaş çocukların temel motor hareketlerinin gelişimine etkisinin araştırılması. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2013(1).
Arslan, E. (2015). 12 haftalık egzersiz programının otizmli çocukların motor yeterlilik ve fiziksel uygunluk düzeylerine etkisi (Doktora tezi). Çukurova Üniversitesi
Arslan, E. İnce G. (2015). 12 haftalık egzersiz programının atipik otizmli çocukların kaba motor beceri düzeylerine etkisi. Uluslararası Spor, Egzersiz ve Antrenman Bilimi Dergisi,1(1), 51-62.
Artı Özel Eğitim. (2017). Otistik çocukların duyusal uyarılara tepkileri. http://www.artiozelegitim.org/Page.asp?id=177&kat_id=2. Erişim Tarihi 07.07. 2018.
Aydemir, Ö. (2010). otistik çocukların gelişiminde beden eğitimi ve sporun yeri önemi. Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Ankara.
Borazancı Person, S. (2000). AQ Otistik Zeka ve Sevileri Otizm. (Birinci Baskı). İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Bandura, A., Pastorelli, C., Barbaranelli, C., Caprara, G. V. (1999). Self Efficacy Pathways To Childhood Depression, Journal Of Personality And Social Psyvhology, 76 (2), 258-269.
Bass, M. M., Duchowny, C. A., & Llabre, M. M. (2009). The effect of therapeutic horseback riding on social functioning in children with autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 39, 1261–1267
Bastık, C. (2011). Bireysel, ikili ve takım sporlarında müsabakalara katılan 10 yaş grubu sporcuların TGMD-II testine göre temel motor özelliklerinin araştırılması. Dumlupınar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kütahya.
Bayraktar, E. (2007) Görsel sanatlar eğitiminin otistik çocuklar üzerindeki etkileri, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Beyazoğlu, G. (2014) Oyun ve su terapilerinin otizm tanısı almış bir çocukta gözlenen davranış bozukluklarının azaltılması üzerindeki etkilerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), Karadeniz Teknik Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
Broach, S. (2003). Autism: Rights in Reality: How People with Autism Spectrum Disorders and Their Families Are Still Missing Out on Their Rights, National Autistic Society
Brobst, J., Clopton, J., Hendrick, S., (2009). Parenting children with autism’s spectrum disorders: The couple’s relationship. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 24, 38-49.
Bolton, P., MacDonald, H., Pickles, A., Rios, P. (1994). A case-control family history study of autism. J. Child psychol. Psychiat, 35(5), 877-900.
Bono, M. A., Daley, L.T., Sigman, M. (2004). Relations among joint attention, amount of intervention and language gain in autism.’ Journal of Autism Developmental Disorders, 34(2), 495- 505.
Boz, M., Aytar, A. (2007). Büyük Kas Motor Gelişimi 2 (TGMD 2) Testinin Türk Çocuklarına Uyarlama Çalışması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(2), 17-24
Brown, H., Kuntz H., Hunter D., Kelley E., Cobġgo V. (2012). Unmet Needs of Families of School-Aged Children with an Autism Spectrum Disorder‘‘, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 25(6), 497–508.
Buchanan, A. M., Miedema, B., & Frey, G. C. (2017). Parents’ Perspectives of Physical Activity in Their Adult Children With Autism Spectrum Disorder: A Social- Ecological Approach., Adapted Physical Activity Quarterly 34(4), 401-420.
Carvill, S. (2001) Sensory impairment, intellectual disability and psychiatry. Journal of Intellectual Disability, 45(6), 467-483.
Cengiz, R, Karataş, H. (2014). Otizmli çocuğa sahip ailelerin sosyo-demografik değişkenlerinin incelenmesi, II. Engellilerde Beden Eğitimi ve Spor Kongresi, 02-04 Mayıs 2014, Batman.
Chiang, T. (2003). Effects of a therapeutic recreation intervention within a technologybased physical activity context on the social interaction of male youth with autism spectrum disorders, Indiana University.
Çakın, Memik N., Ağaoğlu, B. Coşkun, A. (2007). Çocuklar için yaşam kalitesi ölçeğinin 13- 18 yaş ergen formunun geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18, 353-63.
Çamlıyer, H., ve Çamlıyer, H. (2009). Eğitim bütünlüğü içinde çocuk hareket eğitimi oyun. Manisa: Celal Bayar Üniversitesi Matbaası.
Çelik, B., Aydın, M., Gözaydın, G., Yenigün, Ö., Bingöl, M. B. (2010). Otistik çocuklara yaptırılan artistik buz pateni aktivitesinin sosyal gelişimlerine etkisinin incelenmesi.1. Uluslararası Çocuk ve Spor Kongresi. Kıbrıs.
Çeviker, A. (2017). Bedensel engelli spor kulüplerinde görev yapan antrenörlerin, antrenörlük mesleki etik ilkelere uyma düzeylerinin belirlenmesi, Ankara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı Doktora Tezi, Ankara
Çiftçi, Z. (2006) Otistik çocuklarda kullanım bilimsel bileşenin dildeki görünümünün gözlenmesi, (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Darıca, N., Abidoğlu, Ü., Gümüşçü, S. (2011). Otizm ve Otizmli çocuk Çocuklar (s.15). Özgür Yayınları, İstanbul.
Defeat Autism Now! (DAN!) Project. Conference proceedings, consensus reports, medical assessment protocols. Autism Research Institute. San Diego, CA; 2002. Available from:http://www.quackwatch.com/04ConsumerEducation/Nonrecorg/dan/overview. html
Demirel, Ö. (1999). Planlamadan değerlendirmeye öğretme sanatı. Ankara: Pegem Yayınları.
Derer, A. (2018) Otizmli çocuklarda fiziksel aktivite, motor yeterlik ve sosyal beceri düzeyinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
Dewey, D., Cantell, M., Crawford, S.G. (2007). Motor and gestural performance in children with autism spectrum disorders, developmental coordination disorder, and ⁄ or attention deficit hyperactivity disorder. J Int Neuropsychol Soc 13, 246–56.
Diken, İ.H. (Ed.). (2011). Otistik Bozukluğu Olan Öğrenciler. Özel Eğitime Gereksinimi Olan Öğrenciler ve Özel Eğitim. Ünite 13, 409-447, Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
Diken, H. İ., Güven, D. (2014). Otizm spektrum bozukluğu olan okul öncesi çocuklara yönelik sosyal beceri öğretim müdahaleleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 15, 19-38.
Dominick, K.C., Davis, N.O., Lainhart, J., Tager-Flusberg, H. ve Folstein, S. (2007). Atypical behaviors in children with autism and children with a history of language impairments. Research in Developmental Disabilities, 28, 145–162.
Dover, C.J., LeCouteur. A. (2007). How To Diagnose Autism’, Archives of Disease in Childhood, 92(6), 540-55.
Dykens, E. M., Rosner, B. A., & Butterbaugh, G. (1998). Exercise And Sports İn Children And Adolescents With Developmental Disabilities: Positive Physical And Psychosocial Effects. Child and Adolescent Psychiatric Clinics of North America, 7(4), 757-771.
Ekici, Ö. K. (2013). Otizm farkındalığı bilimsel, sosyal ve yasal yönleriyle. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, 30-40.
Elaltunkara, C. (2017). 16 haftalık spor eğitiminin otizmli çocuklarda temel motor becerileri üzerine etkisi (Yüksek Lisans tezi). Bartın Üniversitesi, Bartın.
Erdemli, M., Akman. Y. (2001). Gelişim ve öğrenme 9. Ankara: Baskı Arkadaş Yayınevi.
Erişti, S.Z., Fırat, M., İzmirli, S., Ceylan, B. (2017). Otizm Spektrum Bozukluğu olan Çocuklar için Tasarım Tabanlı Araştırma Yaklaşımına Dayalı Eğitsel Oyun Tasarımı. Eğitim Fakültesi Dergisi 30 (1), 73-99.
Erol, Z. (2014). Otizmde Tenis Uygulamalarının Sosyal Yeterlilik Üzerindeki Etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Ankara.
Ersöz, Y. (2012). Çoklu beceri spor eğitim programının 7-10 yaş grubu erkek çocuklarda motor gelişime etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Esen, S. (2010), Otistik Çocuklarda Hareket Eğitimi ile Sosyalleşme Denemesi (Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
Eyüboğlu, M. (2014). Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin sağlıklı kardeşlerinin zihin kuramı, psikososyal, aile işlevselliği ve fiziksel morfolojik özellikler açısından değerlendirilmesi (Uzmanlık tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Medicine, 30(4), 295–300. http://doi.org/10.4103/0256-4947.65261
Fazlıoğlu, Ö. Y. (2004). Duyusal Entegrasyon Programının Otizmli Çocukların Duyusal ve Davranış Problemleri Üzerine Etkisinin İncelenmesi, Yayınlanmış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Fombonne, E. (1999). The epidemiology of autism: a review. Psychol Med, 29(4), 769-86.
Günal, A. (2007). Otistik çocuklarda duyu motor ve kognitif yeteneklerin günlük yaşam aktiviteleri ve yaşam kalitesine etkisi (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Goodway, D.J., Crowe H., Ward P. (2003). Effect of motor skill ınstruction on fundamental motor skill development. Adapted physical Activity Quarterly 20, 298-314.
Heffernan, K. S., Columna, L., Russo, N., Myers, B. A., Ashby, C. E., Norris, M. L., & Barreira, T. V. (2018). Brief report: physical activity, body mass index and arterial stiffness in children with autism spectrum disorder: preliminary findings. Journal of autism and developmental disorders, 48(2), 625-631.
https://www.autismspeaks.org/sites/default/files/docs/treatment.pdf. Erişim tarihi: 15.04.2018
İlhan, L.E. (2008), Eğitilebilir zihinsel engelli çocuklarda beden eğitimi ve sporun sosyalleşme düzeylerine etkisi, Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 315-324.
İlhan, L., Suveren, S. (2007), Zihinsel engelli çocuğu olan anne babaların, çocuklarının özel eğitimleri sürecinde beden eğitimi ve spor etkinliklerine yaklaşımlarının değerlendirilmesi, 9. Uluslar arası Spor Bilimleri Kongresi Bildiri Kitabı, 670.
Karaküçük, S. (2012). Terapatik Rekreasyon (s.50). Ankara, Gazi Kitabevi.
Keskin, B., Hanbay, E., Kalyoncu, M. (2017). 5-8 yaş grubu otistik çocuklarda egzersiz uygulamalarının sportif performans üzerine etkileri. İÜ Spor Bilimleri Dergisi, 7(2).
Kerkez, F. İ. (2013).Türkiye’de çocuklarda motor gelişimin değerlendirilmesinde TGMD-2 uygulamalarına bir bakış. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 24 (3), 245–256.
Klin, A., Saulnier, C.A, Sparrow, S.S., Cicchetti, D.V., Volkmar, F.R., Lord, C. (2007) Social and communication abilities and disabilities in higher functioning individuals with autism spectrum disorders: the Vineland and the ADOS. J Autism Dev Disord 37, 748–59.
Koçyiğit, S., Tuğluk, M. N., Kök, M. (2007). Çocuğun gelişim sürecinde eğitsel bir etkinlik olarak oyun. Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (16), 324-342.
Konukman, F., Erkan, M. (2005). Using a constant time delay procedure to teach aquatic play skills to children with Autism. Education And Training İn Developmental Disabilities, 40(2), 171-182.
Korkmaz, B. (2000). Yağmur Çocuklar, Otizm Nedir?. İstanbul: 2. Baskı, Doğan Kitapçılık.
Korkmaz, B. (2003). Asperger Sendromu (s. 35). İstanbul: Adam Yayınları,
Korkmaz-Toper, Ö., Ünal, F., Özdemir, B., & Çimenci, S. (2014). Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış bir kaynaştırma öğrencisine, teneffüs zamanlarında arkadaşları ile oyun oynama davranışının kazandırılmasında sosyal öykü kullanımının etkililiği. 24. Ulusal Özel Eğitim Kongresi bildiri özetleri el kitabı (s. 230). Edirne: Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
Koyuncu, M. (2009). Karşılıklı yoğunlaştırılmış etkileşim yönteminin otizmli çocuklarda iletişim becerilerinin gelişimine etkisinin değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya
Kulaksızoğlu, A. (2003). “Farklı Gelişen Çocuklar”, Epsilon Yayınevi, (s.22). İstanbul.
Lee, B. (2004). Parental values and concerns about participation in physical activity by persons with intellectual disabilities. Eugene, OR: Kinesiology Publications, University of Oregon.
Lorna, W. (2005). Otizm rehberi (s.64). Çeviren: S. Kunt, Doğan Kitap, (Orijinal Eser: 1996). İstanbul,
Lovaas, O. I. (2000). Teaching individulas with developmentals delay: Basic intervention technique. Texas: Pro-Ed.
McClannahan, L.E., Krantz, P.J. (2010). Activity Schedules for Children with Autism: Teaching Independent Behavior (Otizmli Çocukların Eğitiminde Etkinlik Çizelgelerinin Kullanımı). Birkan B, translater. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
MacDonald, M., Lord, C., & Ulrich, D. A. (2013). The relationship of motor skills and social communicative skills in school-aged children with autism spectrum disorder. Adapted Physical Activity Quarterly, 30(3), 271-282.
Meadan, H., Halle, J., Ebata, A. (2010). Families with children who have autism spectrum disorders: stress and support, Exceptional Children, 77(1), 7–36
Memik, D. Ç., Ağaoğlu, B., Çoşkun, A., Üneri, Ö. (2007). Çocuklar için yaşam kalitesi ölçeğinin 13-18 yaş ergen formunun geçerlik ve güvenilirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 18(4), 353-363.
Mengütay, S. (1999). Okul öncesi ve ilkokullarda hareket gelişimi ve spor, Geliştirilmiş 2. Baskı, Ankara: Tübitak Yayınları.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (2012.) Tohum Otizm Vakfı. Otizmde Eğitim, Terapi ve Tedavi Yöntemleri. Available from: http://tohumotizm.org.tr/ sites/default/fi les/kcfi nder/files/Otizmde,%20egitim,%20terapi%20 ve%20tedavi%20yontemleri.pdf. Erişim Tarihi: 13 Mays 2018.
Muratlı, S. (2007). Çocuk ve Spor (s.77). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım,
Nalbant, S. (2011). 14 haftalık fiziksel aktivite programının down sendromlu çocukların motor gelişimleri ve günlük yaşam aktiviteleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antalya.
Namlı, S. (2012). Spor yapan ve yapmayan otistik engelli bireylerin davranış ve motor performanslarının karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi
Novik, A., Ionova, T., Kishtovich, A. (2003). Development of Russian of PedsQLtm 4.0 generic core scales for quality of life research in 13-18 years old children (child and parent report versions) QoL Newsletter, 30, 15-16.
Menear, K. S., & Neumeier, W. H. (2015). Promoting physical activity for students with autism spectrum disorder: Barriers, benefits, and strategies for success. Journal of Physical Education, Recreation and Dance, 86(3), 43-48.
Muratlı, S. (2013). Çocuk ve Spor. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic.Ltd.Şti.
Nealy, C., O‘Hare, L., Powers, J., Swġck, D. (2012). The Impact of Autism Spectrum Disorders on The Family: A Qualitative Study of Mothers‘ Perspectives, Journal of Family Social Work, 15(3), 187–201.
Nulty, E. C. (2002). The Program Evaluation Guide: A Preliminary Review of Special Education Instruction. A Dissertation Submitted in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Doctor of Philosophy in Applied Behavior Analysis in the Institute for Behavioral Studies at Endicott College.
Ohrberg, N. J. (2013). Autism spectrum disorder and youth sports: The role of the sports manager and coach. Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 84(9), 52- 56.
Orhan, B. (2014). Otizmde hareket eğitiminin sosyal beceriler üzerindeki etkisi (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi, Ankara.
Orsmond, I., Seltzer, M. (2007). Siblings of individuals with autism spectrum disorders across the life course. Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 13, 313–320.
Ospina, M. B., Seida, J.K., Clark, B., Karkhaneh, M., Hartling, L., Tjosvold, L., Snith, V. (2008). Behavioural and developmental interventions for autism spectrum disorder: A Clinical Systematic Review. PLoS ONE, 3(11), 37-55. doi: 10.1371/journal.pone.0003755.
Otsimo, Otizm belirtileri. https://otsimo.com/tr/otizm-belirtileri/. 25 Eylül 2017. Erişim tarihi: 3 Ağustos
Ozonoff, S., Young, G.S., Carter, A., Messinger, D., Yirmiya, N., Zwaigenbaum, L. (2011). Recurrence risk for autism spectrum disorders: A baby siblings research consortium study. Pediatrics 128(3):488-93.
Öner, N. (1997). Durumluk sürekli kaygı envanterinin Türk toplumunda Geçerliği, Ankara: Doçentlik Tezi.
Özbek, F. (2017). Okul öncesi dönem otizm spektrum bozukluğunda yaşam kalitesini belirleyici olarak hastalık şiddeti, komorbid ruhsal sorunlar ve annenin ruhsal sorunlarının rolü (tıpta uzmanlık tezi). İstanbul.
Özer, B. S. Erken tanı ve eğitimle otizmli bir çocuk yeniden doğabilir http://www.hurriyet.com.tr/egitim/erken-tani-ve-egitimle-otizmli-bir-cocuk-yeniden- dogabilir-30288571. Erişim tarihi: 26.05.2018.
Özer, D. Kaplan, Ö. (2000). Eğitilebilir zihinsel engelli erkek çocukların görsel ve işitsel reaksiyon sürelerinin normal gelişim gösteren akranları ile karşılaştırılarak incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 5(3), 31-38.
Özer, D. S., ve Özer, M. K. (2000) Çocuklarda motor gelişim. İstanbul: Kazancı Kitap Tic. A.Ş.
Özusta Ş. (1999). Otizm: Tanı ve Ayırıcı Tanı, Ed.: Aysel Ekşi, Ben Hasta Değilim-Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarının Psikososyal Yönü içinde, İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 262.
Pan, C. Y., & Frey, G. C. (2006). Physical activity patterns in youth with autism spectrum disorders. Journal of autism and developmental disorders, 36(5), 597.
Reddy, K. S. (2005). Cytogenetic abnormalities and fragile-x syndrome in autistic spectrum disorder. BMC Med Genet 6:3 doi:10.1186/1471-2350-6-3.
Robinson, L. E., Goodway, J. G., Dunn, R., Johnson, E., Devins, L. (2007). Developmental Changes in Object Control Skills as A Result of Motor İntervention in Disadvantaged Preschoolers. NASPSPA Free Communications: Verbal
Rogers, S. J., Ozonoff, S. (2005). Annotation: What do we know about sensory dysfunction in autism? A critical review of the empirical evidence.’ Journal of Child Psychology and Psychiatry, 46(12), 1255-1268.
Sandt, D. D. R., & Frey, G. C. (2005). Comparison of physical activity levels between children with and without autistic spectrum disorders. Adapted Physical Activity Quarterly, 22(2), 146-159.
Sarol, H., Ekinci, E., Karaküçük, S. (2011). Otistik çocuklar spor eğitim projesine gönüllü olarak katılan beden eğitimi ve spor yüksekokulu öğrencilerinin görüşleri. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 13(Ek sayı), 67-73.
Sarol, H. (2013). Uyarlanmış fiziksel aktivitenin otizmli bireylerin yaşam kalitesi üzerine etkisi (Doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
Schultheis, S. F., Boswell, B. B., Decker, J. (2000). Successful physical activity programming for students with autism. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 15, 159-162.
Sebat, J., Lakshmi, B., Malhotra, D., Troge, J., Lese Martin, C., Walsh, T. (2007). Strong association of de novo copy number mutations with autism. Science 316, (5823), 445-9.
Simonoff, E., Pickles, A., Charman, T., Chandler, S., Loucas, T., Baird, G. (2008). Psychiatric disorders in children with autism spectrum disorders: prevalence, comorbidity and associated factors in a population-derived sample. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry 47, 921–29.
Simons, J., Daly, D., Theodorou, F., Caron, C., Simons, J. ve Andoniadou, E. (2008) Validity and reliability of the tgmd2 in 7-10 year old flemish children with intellectual disability. Adapted Physical Activity Quarterly, 25(1), 71-82.
Srinivasan, S.M., Pescatello, L.S. & Bhat, A.N. (2014). Current perspectives on physical activity and exercise recommendations for children and adolescents with autism spectrum disorders, Phys Ther, 94(6), 875-89.
Strachan, M. Shaelyn, Brawley R. Lawrence, Spink K. and Glazebrook K. (2009) “Older adults physically-active identity: relationship between social cognitions, physical activity and satisfaction with life”,Psychology of Sport and Exercise, pp. 1–8.
Sowa, M., Meulenbroek, R. (2012). Effects of physical exercise on autism spectrum disorders: a meta-analysis, Res Autism Spect Dis, 6, 46 –57.
Sünbül, A. M. (2010). Öğretim İlke ve Yöntemleri. (4. baskı). Konya: Eğitim Kitabevi.
Şimşek, F. (2017). 10-16 yaş grubu otizmli çocuklarda stretchıng çalışmalarının denge performansı üzerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, İstanbul.
Tamchek, SD.İ Dunn W. (2007) Sensory processing in children with and without autism: A comparative study using the short sensory profile. The American Journal of Occupational Therapy, 61 (2), 190-200.
Teke, H. (2018). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Olgularda Dinamik Tiyol/Disülfit Dengesı Ve Oksidatif Parametreler, Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Mersin
Temel, G. Yıldız T. Turan, M., Karaoğlu, B. (2017). Sporun otistik çocuklarda saldırganlık ve sosyal uyum düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi. İÜ Spor Bilimleri Dergisi 7, (3).
Tepeli, K. (2007). Büyük kas becerilerini ölçme testi (bükböt)’nin Türkiye standardizasyonu, Doktora Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Toth, K., Munson, J., Meltzoff, A. N., Dawson, G. (2006) Early predictors of communication development in young children with autism spectrum disorder: Joint attention, imitation, and toy play. Journal of Autism and Developmental Disorders, 36, 993– 1005.
Toth, K., G. Dawson, A.N. Meltzoff, J., Greenson, D., Fein, D. (2007). Early social, imitation, play, and language abilities of young non-autistic siblings of children with autism’, Journal of Autism and Developmental Disorders, 37,145–157
TOF Tohum Otizm Vakfı. (2012). Otizmde Eğitim Terapi ve Tedavi Yöntemleri. Ankara.
Top, E. (2012). İlköğretimde okuyan 08-12 yaş grubu kız ve erkek çocukların bruınınks- obseretsky ve tgmd-ıı testlerine göre motor gelişme düzeylerinin araştırılması. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
Top, E., Yıldız, M. (2017). 11-14 yaş grubu çocukların sosyo-demografik özellikleri, motor performans düzeyleriyle yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Atabesbd; 19(1), 41-56.
Topçu, S., (2017) Çocuklarda otizm spektrum bozukluğunun m.chat (modıfıed chechlıst for autısm ın toodlers/ değiştirilmiş erken çocukluk dönemi otizm tarama ölçeği) ve tıdos (three- ıtem dırect observatıon screen/ üç maddelik direk gözlemsel tarama) tarama testlerinin değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Tunacan, D. (2006). İlkokul döneminde (gelişim dönemindeki görme engelli çocukların psikomotor gelişimine beden eğitiminin katkıları ve önemi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulu, Ankara.
Tüfekçioğlu, U. (2003). Çocukta Hareket, Oyun Gelişimi ve Öğretimi (s.74-76). Eskişehir, 2003; aktaran, Sedat Muratlı, Çocuk ve Spor, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Tüfekçioğlu, U. (2003). Çocuklarda Hareket, Oyun Gelişimi Ve Öğretimi. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Ulrich, D. (1987). The Organization And Administration of Sport. USA.
Uzunlular, Y. (2018). Yaygın gelişimsel bozukluk tanısı almış çocuklarda spor uğraşısının iyileştirici etkisinin incelenmesi: Aydın efeler belediyesi otizm spor eğitim merkezi uygulaması, Çağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi Mersin.
Ünlüer, E., (2009) 2-6 yaş arası otistik çocuğa sahip annelerin, algıladıkları sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Van Engeland, H., Buitelaar., J.K. (2008) Autism spectrum Disorders. Rutter’s Child and adolescent Psychiatry, 5th edition. (ed: Rutter M, Bishop DVM, Pine DS, Scott S, Stevenson J, Taylor E, Thapar A), Blackwell Publishing. Massachusetts.759 -781.
Varni, J.W. Seid, M. Rode, A.C. (1999). The Peds QLTM: The measurement model for the pediatric quality of life inventory. Medical Care, 37, 126-139
Varni, J.W, Seid, M., Kurtin, P.S. (2001).The PedsQLTM 4.0: reliability and validity of the Pediatric Quality of Life Inventory TM version 4.0 generic core scales in healthy and patient populations. Medical Care, 39, 800-812.
Vural, İ. (2007). Otizm ve İletişim Problemi Olan Çocukların Eğitimi", Evrim Yayınevi, İstanbul, 9(14), 25-61.
Vuran, S. (2007). Sosyal Yeterliklerin Geliştirilmesi” Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Yayınları, 26.
Yalçın, Ş. (2017). Otizmli bireyin sosyalleşmesi için yeni yaşam modeli “umut evleri” Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimler Enstitüsü, Sosyal Hizmetler Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
Yanardağ, M. (2007). Otistik çocuklarda farklı egzersiz uygulamalarının motor performans ve stereotip davranışlar üzerine etkileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yanardag, M., Yılmaz, İ., & Aras, Ö. (2010). Approaches to the teaching exercise and sports for the children with autism. International Journal of Early Childhood Special Education, 2, 214- 230.
Yarımkaya, E., İlhan, E. L., & Karasu, N. (2017). Akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivitelere katılan otizm spektrum bozukluğu olan bir bireyin iletişim becerilerindeki değişimlerin incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(2), 225-252.
Yetim, A. (2005). Sosyoloji ve Spor, Trabzon: 1nd Ed. Topkar Matb.
Yıldırım Doğru, S. S., Alabay, E. ve Kayılı, G. (2010) Normal Gelişim Gösteren ve Öğrenme Güçlüğü Olan Çocukların Sözcük Dağarcığı ile Dili Anlama Düzeylerinin Belirlenmesi. Elementary Education, (6) 3.
Wong, A.K.Y ve Cheung, S.Y. (2010) Confirmatory factor analysis of the test of gross motor development-2. Measurement in Physical Education and Exercise Science, 14, 202- 209.
Yayınlanan
Lisans
LisansBu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.