GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ANAVARZA KAZILARI VE BÖLGE İÇİN ÖNEMİ

Yazarlar

Arzu Ovacık
Fatma Demir Gülez

Özet

Adana'nın Kozan ilçesine bağlı Dilekkaya mahallesi sınırlarında yer alan Anavarza Antik Kenti, yukarısındaki kale kütlesi ve aşağı şehrindeki mimarisiyle Helenistik, Roma, Bizans, Arap, Ermeni ve Memluk gibi pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış önemli bir yerleşimdir. MÖ 1. yüzyılda Tarkondimotos Dönemi sikkeleriyle erken varlığı belgelenen kent, Roma idaresine geçmesiyle stratejik bir değer kazanmış, MS 2. ve 3. yüzyıllarda Tarsus ile rekabet edebilecek düzeyde metropolis seviyesine yükselerek garnizon şehri olmuştur. Tarihsel süreç boyunca yaşanan depremler neticesinde tahrip olan, yönetim değişiklikleriyle Justinapolis, Ayn Zarba gibi farklı isimlerle anılan Anavarza, 1100 yılında Ermenilerin başkenti olmuş, 1375'te Memlukların eline geçmesinin ardından tamamen terk edilmiştir. 2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilen bu kadim kentte, 2013-2019 yılları arasında Adana Arkeoloji Müzesi başkanlığında sistemli kazı ve restorasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu bilimsel kazı çalışmaları sonucunda Anadolu'nun en büyük zafer taklarından biri sayılan üç kemerli Zafer Takı (Ala Kapı), 32-34 metre genişliğiyle dünyanın ilk çift şeritli (duble) ana sütunlu caddesi, kilise, tapınak, mozaikler ve amphitiyatro kalıntıları açığa çıkarılmıştır. Yürütülen belgeleme, çevre temizliği ve restorasyon uygulamaları sayesinde Anavarza'nın çok katmanlı kültürel evreleri aydınlatılmış, çıkarılan heykeller ile mimari bloklar koruma altına alınarak Adana Müzesi teşhirine kazandırılmıştır.

Referanslar

Burrell 2004 Burrell, B, Neokoroi, Greek Cities and Roman Emperors, Brill, Leiden, Boston, 2004, s. 216

Buyruk 2011 Buyruk, H., Sis’i (Kozan) Akdeniz’den Kapadokya’ya Bağlayan Kervan Yolu Kaleleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum,2011.

Buyruk 2014 Buyruk, H.,Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi,(GSED), Sayı 33, Erzurum, 2014, ss.176-215

Buyruk 2016 Buyruk, H., Konumu Geçmişi ve Kimliği ile Anavarza, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3),695-710, Aralık 2016

Ergeç 1999 Ergeç, R., Anazarbus Antik Kenti ve Nekropolü. In: La Cilicie : espaces et pouvoirs locaux (IIe millénaire av. J.-C. – IVe siècle ap. J.-C.). Actes de la Table Ronde d’Istanbul, 2-5 novembre, 1999.

Gough 1952 Gough M. “Anazarbus”. Anatolien Studies.(2) Ankara. ss. 85–150,1952.

Kaplan 2015 Kaplan,H., “Hellenistik ve Roma Döneminde Kilikia Pedias (Çukurova) Yerleşimleri”,Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tez Çalışması,2015, s.187-197.

Texier 2002 Texier, C. Küçük Asya, Coğrafyası, Tarihi ve Arkeolojisi, C.I-III, (Çev. Ali Suat), Ankara, 2002

Umar 2000 Umar, B., Kilikia Bir Tarihsel Coğrafya Araştırması ve Gezi Rehberi, İstanbul, Anka Kitapevi, 2000.

Ziegler 1985 Ziegler R., Städtisches Prestige und kaiserliche Politik. Studien zum Festwesen in Ostkilikien im 2. und 3. Jahrhundert n. Chr, Düsseldolf, 1985.

Ziegler 1993 R. Ziegler, Kaiser, Heer und städtisches Geld. Untersuchungen zur Münzprägung von Anazarbos und anderer ostkilikischer Städte. ETAM 16. Wien, 1993.

Sayfalar

309-332

Yayınlanan

10 Ocak 2022

Lisans

Lisans