ANAZARBOS ZAFER TAKI’NIN TAŞ ANALİZİ VE PETROGRAFİSİ
Özet
Anazarbos Antik Kenti'nde yer alan ve UNESCO Geçici Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Zafer Takı'nın (Ala Kapı / Güney Kapı) korunması ve restorasyonu amacıyla yapıda kullanılan taş ve harç malzemeleri üzerinde arkeometrik, fiziksel, kimyasal ve petrografik analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında yapıdan alınan 13 taş (ANK-T) ve 5 harç (ANK-H) örneği laboratuvar ortamında detaylı olarak incelenmiştir. Yapılan analizler, ana yapı malzemesi olarak yerel biyosparitik ve gölsel kireçtaşlarının kullanıldığını, sütunlarda ise bölge dışından getirildiği düşünülen yüksek dayanımlı granit malzemenin tercih edildiğini göstermiştir. Gölsel kireçtaşlarının yüksek gözeneklilik, düşük yoğunluk ve yüksek su emme kapasitesi nedeniyle çevresel etkenlere, neme ve ayrışmaya karşı son derece hassas ve dayanımsız olduğu saptanmıştır. Taş örneklerinin genel olarak asidik karakterde pH değerlerine sahip olduğu, hava kirliliği ve iklimsel faktörler sonucu oluşan tuz birikimlerinin malzemede aşınma ve çatlamaları hızlandırdığı belirlenmiştir. Harç analizlerinde ise özgün harçların kireç bağlayıcı içerdiği ve homojen agrega dağılımına sahip olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, yapıda yürütülecek koruma-onarım çalışmalarında çimento kullanımından kesinlikle kaçınılması, özgün dokuya uygun kireç bazlı harçlar ve lokal kaynaklı biyomikritik kireçtaşlarının tercih edilmesi önerilmektedir.
Referanslar
Abdüsselamoğlu 1968 Abdüsselamoğlu, Ş., Sedimenter Petrografi Ders Notları, İstanbul.23s.
Akyol 2007 Akyol, A. A.,, Adana, Kozan Anazarbos Ören Yeri Tören Kapısı Yapı Malzeme Analizi Raporu, Ankara.
Akyol- Eskici- Kadığolu 2013 Akyol, A. A.- Eskici, B.- Kadığolu, Y. K., Ankara Akköprü Arkeometrik Çalışmaları, Ankara Araştırmaları Dergisi, 1-19.
Alkan 1971 Alkan, Z., Zirai İnşaat, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum.
Altay 1965 Altay, M. H., Adım Adım Çukurova. Adana, 61s.
Anonim 1977 Anonim, Kagir Duvar Harçları, TS 2848, Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.
Bozkurt 1989. Bozkurt, R., Mermer, Anadolu Üniversitesi Yüksek Lisans Ders Notları.
Feigl 1966 Feigl, F., Spot Test in Organic Analysis, Elsevier Publication Company, Amsterdam.
Kadıoğlu 2013 Kadıoğlu, M., Anazarbos Zafer Takı: Restitüsyon ve Tarihleme Önerisi. Orhan Bingöl’e 67. Yaş Armağanı A Festschrift for Orhan Bingöl on the occasion of his 67th Birthday, s.237-260.
Kalkan - Gündüz 2017 Kalkan, Ş.O.- Gündüz, L., Tarihi-Eski Yapıların Onarımı Amaçlı Yeni Nesil Kompozit Harçların Kullanımı Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Katılımlı 6. Tarihi Yapıların Korunması ve Güçlendirilmesi Sempozyumu. s. 153-162.
Özcan 2001 Özcan, A., Anazarbos Antik Kenti. Ank. Ü. Yüksek Lisans Tezi, Ankara, s.30-76.
Özgen 2009 Özgen, H. M., Anadolu’da Roma Dönemi Takları ve Tak Biçimli Kent Kapıları - Roman Honorary&TriumphalArches in AsiaMinor. İst. Üni. Doktora Tezi, İstanbul.
Posamantir - Sayar 2006 Posamantir, R.- Sayar, M. H., Anazarbos – ein Zwischenbericht aus der Metropole des Ebenen Kilikien. IstMitt56: 317-391.
Rılem 1980 Rılem, “Research and Testing”, Materials and Construction 13, Chapman and Hall, Paris, s. 73.
Sayar 2000 Sayar, M.H., Die Inschriften von Anazarbos und Umgebung, Inschriften aus dem Stadtgebiet und der naehsten Umgebung der Stadt. Teil I, Bonn.
Teymen 2005 Teymen, A., Bazı Kayaçların Petrografik, Fiziksel Ve Mekanik Özellikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. ÇÜ Yüksek Lisans Tezi, Adana.
Ulusay- Gökçeoylu- Binal 2005 Ulusay, R.- Gökçeoylu, C.- Binal, A., 2005, “Kaya Mekaniği Laboratuar Deneyleri”, TMMOB Jeoloji Müh. Odası Yayınları: 58, Ankara.
Uğuruyar 2019 Uğuruyar, M., Anazarbos Zafer Takı’nın Taş Analizi ve Petrografisi, . ÇÜ Yüksek Lisans Tezi, Adana.