Eyalet-i Rumeli’nin Taht Merkezi SOFYA XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında

Authors

Yunus Mercimek
https://orcid.org/0000-0002-5061-7522

Synopsis

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin Rumeli Eyaleti'nin taht merkezi olan Sofya şehrinin XVIII. yüzyılın ilk yarısındaki tarihini ele almaktadır. Sofya'nın coğrafi konumu, tarihî gelişimi, fiziksel yapısı, idari yapısı, sosyal ve demografik yapısı, iktisadi ve ticari hayatı incelenmiştir. Çalışma, Osmanlı arşiv belgeleri, şer'iyye sicilleri ve diğer kaynaklar kullanılarak yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Sofya'nın tarihini bütünlüklü bir şekilde ortaya koymak ve Osmanlı Devleti'nin çeşitli kurum ve müesseselerini daha iyi anlamaya yardımcı olmaktır. Çalışma, 1700-1750 yılları arasındaki döneme odaklanmaktadır ve bu döneme ilişkin bulguların Sofya'nın tarihine katkı sağlaması hedeflenmektedir.

This study focuses on the history of Sofia, the capital of the Rumelia Province of the Ottoman Empire, in the first half of the 18th century. The geographical location, historical development, physical structure, administrative structure, social and demographic structure, and economic and commercial life of Sofia are examined. The study is based on Ottoman archival documents, shari'a registers, and other sources. The aim of this study is to present the history of Sofia in a comprehensive manner and to contribute to a better understanding of various institutions and establishments of the Ottoman Empire. The study focuses on the period between 1700 and 1750, aiming to provide insights into the history of Sofia during this period.

 

References

______, Suskun ve Yokmuşçasına İslâm Ortadoğusu’nda Kölelik Bağları, Çev. Y. Hakan Erdem, İstanbul 2010.

TOPAKTAŞ, Hacer, “Osmanlı Diplomasisinde “Tayinat” Sisteminin Uygulanışı ve Kaldırılışı (1794) Üzerine Bazı Tespitler”, Akademik İncelemeler Dergisi, Sakarya 2015, C. 10, S. 1, ss. 31–49.

TOPCHİYSKİ, Sabit Salihov, Bulgar Ortodoks Kilisesine Bağlı Önemli Manastırlar, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi), Konya 2011.

TUĞLACI, Pars, Osmanlı Şehirleri, İstanbul 1985.

TURAN, Ömer, “Osmanlı-Rus Savaşı’nda Filibe’de Yıkılan Türk Eserlerine Dair Bir İngiliz Belgesi”, Kubbealtı Akademi Mecmuası, İstanbul 1996, S. 4, ss. 241–251.

______, “1877–78 Osmanlı-Rus Savaşı’nın Bulgaristan’daki Türk Varlığına ve Mimarî Eserlerine Etkisi”, Balkanlarda Kültürel Etkileşim ve Türk Mimarisi Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, 17–19 Mayıs 2000 Şumnu, Ed. Azize A. Yasa, Zeynep Zafer, Ankara 2001, C. II, ss. 763–771.

______, “Bulgaristan’da Türk Vakıfları”, Balkanlar’da İslam Medeniyeti Milletlerarası Sempozyumu Tebliğleri, 21–23 Nisan 2000 Sofya, Ed. Ali Çaksu, İstanbul 2002, ss. 199–229.

______, “Geçmişten Günümüze Bulgaristan Türkleri”, Balkan Türkleri-Balkanlar’da Türk Varlığı, Der. Erhan Türbedar, Ankara 2003, ss. 18–43.

TURAN, Ömer, İBRAHİMGİL, M. Zeki, Balkanlardaki Türk Mimarî Eserlerinden Örnekler, Ankara 2004.

TURAN, Şerafettin, Kanunî’nin oğlu Şehzâde Bayezid Vak‘ası, Ankara 1961.

TURNA, Nalan, “Yeniçeri-Esnaf İlişkisi: Bir Analiz”, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Ticaret Hayatı, Der: Fatmagül Demirel, İstanbul 2012, ss. 21–42.

______, “The Shoe Guilds of Istanbul in the Nineteenth Century: A Case Study”, Bread From The Lion’s Mouth: Artisans Struggling for a Livelihood in Ottoman Cities, Ed. Suraiya Faroqhi, New York 2015, pp. 157–171.

TUŞ, Muhiddin, Sosyal ve Ekonomik Açılardan Konya (1756–1856), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doktora Tezi), Ankara 1993.

______, “Kayseri Tereke Defterleri Üzerine Bir Araştırma (1700–1730)”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Konya 1999, S. 4, ss. 157–191.

TÜRKDOĞAN, Orhan, “Türk Ailesinin Genel Yapısı”, Sosyo-Kültürel Değişme Sürecinde Türk Ailesi, Ankara 1992, C. I, ss. 29–66.

TÜRKMEN, İlhan, XVI. Yüzyılda Belgrad Kazası, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doktora Tezi), Ankara 2014.

UĞUR, Ali, The Ottoman ‘Ulemâ in the mid-17th Century-An Analysis Of The Vakâ’i ‘Ü’l-Fuzalâ Of Mehmed Şeyhi Ef., Berlin 1986.

ULUÇAY, M. Çağatay, “Manisa Şer‘iyye Sicillerine Dair Bir Araştırma”, Türkiyat Mecmuası, İstanbul 1953, S. X, ss. 285–298.

______, 18 ve 19. Yüzyıllarda Saruhan’da Eşkıyalık ve Halk Hareketleri, İstanbul 1955.

UNAN, Fahri, “Mevleviyet”, DİA, Ankara 2004, C. 29, ss. 467–468.

______, “Pâye”, DİA, İstanbul 2007, C. 34, ss. 193–194.

USLU, Rifat, “İslam Hukukunda Suç ve Ceza Kavramı”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Nisan 2015, C. 8, S. 37, ss. 1049–1063.

UZUN, Ahmet, ARAS, Ozan, “Malî Yönleriyle Osmanlı Devletinde Çakırcılık ve Şahincilik Teşkilatı”, Liberal Düşünce Dergisi, İstanbul 2016, S. 82 ss. 99–112.

UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, “Şer‘î Mahkeme Sicilleri” Ülkü Mecmuası, Ankara 1935, C. IV, S. 29, ss. 365–368.

______, “Ayan-Osmanlılarda”, İA, İstanbul 1979, C. 2, ss. 41–42.

______, Osmanlı Devleti Teşkilâtından Kapıkulu Ocakları, Ankara 1988, C. I-II.

______, Osmanlı Devletinin İlmiye Teşkilâtı, Ankara 1988.

______, Osmanlı Devletinin Saray Teşkilatı, Ankara 1988.

______, Osmanlı Tarihi, Ankara 2011, C. I–VI.

ÜÇOK, Coşkun, MUMCU, Ahmet, BOZKURT, Gülnihal, Türk Hukuk Tarihi, Ankara 2011.

ÜLGEN, Ali Sâim, “Hamam”, İA, İstanbul 1987, C. 5/1, ss. 174–178.

ÜNAL, Mehmet Ali, XVI. Yüzyılda Harput Sancağı (1518–1566), Ankara 1989.

______, “Osmanlı Devleti’nde Merkezi Otorite ve Taşra Teşkilatı, Osmanlı Ansiklopedisi, Ankara 1996, C. 6, ss. 111–122.

VAİLHÉ, S., “Sardica”, The Catholic Encyclopedia, New York 1912, Vol. XVIII, s. 472.

VARLIK, M. Çetin, “Anadolu Eyaleti”, DİA, İstanbul 1991, C. 3, ss. 143–144.

VASİC, Milan, “Osmanlı İmparatorluğunda Martoloslar”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, İstanbul 1978, S. 31, ss. 47–64.

WİTTEK, Paul, Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu, Çev. Fatmagül Berktay, İstanbul 1995.

YAHYA KEMAL, Balkana Seyahat, Rahova 1339 (1923).

YALÇINER, Gamze, “Mescid”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi, İstanbul 1997, C. 2, ss. 1204–1205.

YALÇINKAYA, M. Alaaddin “Osmanlılar Döneminde Bulgaristan”, Balkanlar El Kitabı: Tarih, Der. Osman Karatay, Bilgehan A. Gökdağ, Ankara 2006, C. I, ss. 320–330.

YAMAN, Talat Mümtaz, “Osmanlı İmparatorluğu Teşkilâtında Mütesellimlik Müessesesine Dair”, Türk Hukuk Tarihi Dergisi, Ankara 1944, S. 1, ss. 75–105.

YARGI, Mehmed Ali, “Günümüzdeki Mehr Uygulamaları ve İslâm Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi/Journal of Islamic Law Studies, 2006, S. 8, ss. 259–270.

YEDİYILDIZ, Bahaeddin, “Vakıf Müessesesinin XVIII. Asır Türk Toplumundaki Rolü”, Vakıflar Dergisi, Ankara 1982, S. XIV, s. 1–27.

______, Ordu Kazası Sosyal Tarihi (1455–1613), Ankara 1985.

______, “Vakıf”, İA, İstanbul 1986, C. 13, ss. 153–172.

______, “1485–1576 Yılları Arasında Samsun Şehri”, Birinci Tarih Boyunca Karadeniz Kongresi Bildirileri 13–17 Ekim 1986, Samsun 1988, ss. 297–303.

______, “Osmanlı Toplumu”, Osmanlı Devleti ve Medeniyeti Tarihi, Ed. Ekmeleddin İhsanoğlu, İstanbul 1994, C. I, ss. 441–510.

______, XVIII. Yüzyılda Türkiye’de Vakıf Müessesesi-Bir Sosyal Tarih İncelemesi, Ankara 2003.

______, “Vakıf-Tarih”, DİA, İstanbul 2012, C. 42, ss. 479–486.

YILDIRIM, Fatma, S 12 Numaralı Sofya Şer‘iye Sicili’nin Transkripsiyon ve Değerlendirilmesi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yüksek Lisans Tezi), Gaziantep 2017.

YILDIRIM, M. Zahit, Karahisâr-ı Sâhib Sancağı’nın İdarî, Sosyal ve Ekonomik Yapısı (1720–1750), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Doktora Tezi), Ankara 2003.

YILMAZ, Coşkun, “Siyasetnâmeler ve Osmanlılarda Sosyal Tabakalaşma”, Osmanlı Ansiklopedisi, Ankara 1999, C. 4, ss. 69–81.

YILMAZ, Fikret, XVI. Yüzyılda Edremit Kazası, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Doktora Tezi), İzmir 1995.

YILMAZ, Hasan Kâmil, “Bulgaristan’da Yetişen Müellif Mutasavvıflar”, Balkanlar’da İslam Medeniyeti Milletlerarası Sempozyumu Tebliğleri, Sofya 21–23 Nisan 2000, İstanbul 2002, ss. 319–337.

YILMAZÇELİK, İbrahim, “XVIII. Yüzyılda Gaziantep’in İdarî, Fiziki ve Sosyo-Ekonomik Durumu”, Osmanlı Araştırmaları, İstanbul 1998, S. XVIII, ss. 105–123.

______, XIX. Yüzyılın İlk Yarısında Diyarbakır (1790–1840), Ankara 2014.

YILMAZÇELİK, İbrahim, TATAR, Özcan, “Osmanlı Hukukunda Kısas Uygulamaları Hakkında Adana Örneğinde Bazı Tespitler”, XV. Türk Tarih Kongresi-Kongreye Sunulan Bildiriler, Ankara: 11–15 Eylül 2006, IV. Cilt-II. Kısım, ss. 1289–1325.

YİĞİT, İsmail, “Ribât”, DİA, İstanbul 2008, C. 35, ss. 76–79.

YÖRÜK, Saim, XVIII. Yüzyılın İlk Yarısında Adana Şehri, Ankara 2015.

YURTSEVEN, Yılmaz, “İslam-Osmanlı Muhakeme Hukukunda Şahitlik Müessesesi”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Yıl 3, S. 2018/2, ss. 85–140.

YÜCEL, Yaşar, “Osmanlı İmparatorluğunda Desantralizasyona (Adem-i Merkeziyet) Dair Genel Gözlemler”, Belleten, Ankara 1974, C. XXXVIII, S. 152, ss. 657–708.

______, “Bulgaristan’daki Türk Anıtları”, Macaristan ve Bulgaristan’daki Türk Sanat Eserleri, Ankara 1986, ss. 35–57.

YÜKSEL, Hasan “Vakfiye-Türk ve Osmanlı Tarihi”, DİA, İstanbul 2012, C. 42, ss. 467–469.

ZACHARİADOU, Eliazabeth A. (Ed.), Sol Kol Osmanlı Egemenliğinde Via Egnatia (1380–1699), Çev. Ela Güntekin, Özden Arıkan, Tülin Altınova, İstanbul 1999.

ZHELEVA-MARTİNS, Dobrina, “Ethnic Structure of the Bulgarian Cities Before Their First Urban Planning at the End of the 19th Century”, Études Balkaniques (Balkan Studies), Issue 2/2002, s. 125–136.

ZILFI, Madeline C., “Osmanlı’da Kölelik ve Erken Modern Zamanda Kadın Köleler”, Osmanlı Ansiklopedisi, Ankara 1999, C. 5, ss. 474–479.

______, “Geçinemiyoruz: 18. Yüzyılda Kadınlar ve Hul”, Modernleşmenin Eşiğinde Osmanlı Kadınları, Ed. Madeline C. Zilfi, Çev. Necmiye Alpay, İstanbul 2000, s. 251–283.

Published

February 3, 2022

License

License

Bu İnternet Sitesi içeriğinde yer alan tüm eserler (yazı, resim, görüntü, fotoğraf, video, müzik vb.) Akademisyen Kitabevine ait olup, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceca Kanunu kapsamında korunmaktadır. Bu hakları ihlal eden kişiler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat eserleri Kanunu ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan hukuki ve cezai yaptırımlara tabi olurlar. Yayınevi ilgili yasal yollara başvurma hakkına sahiptir.

Details about the available publication format: PDF

PDF

ISBN-13 (15)

978-625-8430-78-3

Publication date (01)

2022

Physical Dimensions