İlerlemiş Çürük Lezyonlarının İndirekt Restoratif Tedavilerinde Güncel Yaklaşımlar
Özet
Diş çürüklerinin tedavisinde fonksiyon ve estetiğin yeniden kazandırılması amacıyla uygulanan indirekt restoratif yaklaşımlar, özellikle ilerlemiş lezyonlarda büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte geleneksel yöntemlerin yanı sıra bilgisayar destekli tasarım ve üretim olanağı sunan CAD/CAM sistemleri, klinik ve laboratuvar aşamalarını optimize ederek çapraz kontaminasyon riskini ve teknik hataları en aza indirmektedir. İndirekt restorasyonlarda temel olarak seramik ve rezin kompozit materyaller tercih edilmekte; materyal seçimi kavitenin boyutu, ağız içindeki konumu ve hastanın oklüzyon durumu gibi kriterlere göre belirlenmektedir. Geliştirilmiş mekanik ve estetik özelliklere sahip seramiklerin yanında, yüksek polimerizasyon oranına sahip CAD/CAM rezin bloklar da aşınma dirençleri ve çiğneme kuvvetlerini absorbe edebilme yetenekleriyle posterior bölgede başarıyla uygulanmaktadır. Ayrıca adeziv teknolojideki ve dijital sistemlerdeki ilerlemeler, kök kanal tedavisi görmüş aşırı haraplı dişlerde kanal içi post uygulamasına gerek kalmadan pulpa odasından retansiyon alan minimal invaziv endokron restorasyonların gelişimine zemin hazırlamıştır. Hem makromekanik hem de mikromekanik tutuculuk sağlayan endokronlar, çiğneme stresini dengeli dağıtarak kırılma dayanımını artırmakta ve tedavi süresini kısaltmaktadır. Güncel klinik ve laboratuvar çalışmalarıyla bu sistemlerin etkililiği sürekli olarak değerlendirilmektedir.
The indirect restorative approaches applied in the treatment of dental caries to restore function and aesthetics carry great importance, particularly in advanced lesions. In this process, besides traditional methods, CAD/CAM systems offering computer-aided design and manufacturing optimize clinical and laboratory stages, minimizing cross-contamination risks and technical errors. Ceramic and resin composite materials are primarily preferred for indirect restorations; material selection is determined by criteria such as cavity size, intraoral localization, and the patient's occlusal status. Alongside ceramics possessing superior mechanical and aesthetic properties, CAD/CAM resin blocks with high polymerization rates are also successfully applied in the posterior region due to their wear resistance and ability to absorb chewing forces. Furthermore, advancements in adhesive technology and digital systems have paved the way for the development of minimally invasive endocrown restorations, which gain retention from the pulp chamber without requiring intra-canal post placement in root canal-treated teeth with extensive destruction. Providing both macromedic and micromechanical retention, endocrowns distribute chewing stress uniformly, thereby increasing fracture resistance and shortening treatment time. The clinical effectiveness and reliability of these systems are continuously evaluated through current clinical and laboratory studies.
Referanslar
Awada, A., & Nathanson, D. (2015). Mechanical properties of resin-ceramic CAD/CAM restorative materials. The Journal of prosthetic dentistry, 114(4), 587-593.
Aykor A., Tınastepe N. (2015). İndirek Kompozitlerin Tercih Nedeni. Turkiye Klinikleri J Restor Dent-Special Topics, 1(3), 87-94.
Azeez, G. M., & Çekiç Nagaş, I. (2019). Aşırı harabiyet gösteren endodontik tedavili dişlerin protetik restorasyonları. 7tepe Klinik Dergisi, 15(2), 231-241.
Bartlett D. & Ricketts D.(2011). Advanced Operative Dentistry, Ricketts D., & Bartlett D.,Chapter 12: Inlays, onlays and veneers.(151-162)
Cristopher H. (2015). Principles and Practice of Esthetic Dentistry. Wilson NHF., Millar BJ. Chapter 8: Clinical Techniques: Composites and Indirect Methods.(193-213)
Çömlekoğlu ME. (2018). Klinik Tipi CAD/CAM Sistemlerinde Kullanılan Materyaller. Nigiz R, editör. Protetik Diş Tedavisinde CAD/CAM Uygulamaları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri., 24-32.
da Veiga, A. M. A., Cunha, A. C., Ferreira, D. M. T. P., da Silva Fidalgo, T. K., Chianca, T. K., Reis, K. R., & Maia, L. C. (2016). Longevity of direct and indirect resin composite restorations in permanent posterior teeth: A systematic review and meta-analysis. Journal of dentistry, 54, 1-12.
Damien Walmsley A., Trevor FW., Pretty IA.(2007) Chapter 10: Restoration of teeth (complex restorations). Damien Walmsley A., Trevor FW, Pretty IA Restorative Dentistry (Second Edition) (115-134).
Halaçoğlu DM. (2017). İndirekt Estetik Restorasyonlar. Turkiye Klinikleri J Restor Dent-Special Topics, 3(2), 76-83.
Düzyol, M., Düzyol, E., Akgül, N., & Seven, N. (2017) Rezin Esaslı Anterior Lamina Venerler ve Güncel Yapım Yöntemleri. ADO Klinik Bilimler Dergisi, 8(1), 1575-1582.
El Ghoul, W. A., Özcan, M., Ounsi, H., Tohme, H., & Salameh, Z. (2020). Effect of different CAD-CAM materials on the marginal and internal adaptation of endocrown restorations: An in vitro study. The Journal of prosthetic dentistry, 123(1), 128-134.
Ertaş E., Kütük M. (2020). CAD/CAM restorasyonlarda kullanılan materyaller ve uygulamaları. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri., 55-63.
Kanat Ertürk, B. (2016). Aşırı Kron Harabiyeti Olan Kanal Tedavili Dişlerde CAD/CAM İle Endokron Uygulamaları: Olgu Serisi. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 26(4).
Fahl Jr, N., & Ritter, A. V. (2021). Composite veneers: The direct–indirect technique revisited. Journal of Esthetic and Restorative Dentistry, 33(1), 7-19.
Görücü J., Aydemir Ateş G. (2020). İndirekt Posterior Kompozit Restorasyonlardaki Gelişmeler Ve Güncel Yaklaşımlar. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri., 1-6.
Çelik Güven, M, & Yıldırım, G. (2019). Endokron restorasyonlar. Selcuk Dental Journal, 6(2), 201-205.
Hans M., Mittal N. (2015). Textbook of Operative Dentistry-Third Edition, Chapter 18: Tooth Preparation for Composite Restorations: The Health Sciences Publisher.
Kılınç H., Turgut S., Ayaz EA., Bağış B. (2018). Güncel Nanoseramik ve Hibrit CAD/CAM Materyalleri. Atatürk Üniv. Diş. Hek. Fak. Derg., 28(4), 592-598.
Manhart, J., Chen, H., Hamm, G., & Hickel, R. (2004). Review of the clinical survival of direct and indirect restorations in posterior teeth of the permanent dentition. OPERATIVE DENTISTRY-UNIVERSITY OF WASHINGTON-, 29, 481-508.
Nagpal A., Passi S. (2015). Textbook of Operative Dentistry-Chapter 29: Dental Ceramics: The Health Sciences Publisher.
Öz, F. D., & Gökalp, S. (2018). Aşamalı çürük tedavisi: Derleme. Selcuk Dental Journal, 5(2), 177-185.
Öznurhan, F., & Özel A. (2020). Kuron Harabiyeti Olan Kanal Tedavili Dişlerde Endokuron Uygulamaları: Derleme. Uluslararası Diş Hekimliği Bilimleri Dergisi, 6(1), 1-7.
Ruse, N., & Sadoun, M. (2014). Resin-composite blocks for dental CAD/CAM applications. Journal of dental research, 93(12), 1232-1234.
Sedrez-Porto, J. A., da Rosa, W. L. d. O., da Silva, A. F., Münchow, E. A., & Pereira-Cenci, T. (2016). Endocrown restorations: A systematic review and meta-analysis. Journal of dentistry, 52, 8-14.
Selwitz, R. H., Ismail, A. I., & Pitts, N. B. (2007). Dental caries. Lancet, 369(9555), 51-59. doi:10.1016/s0140-6736(07)60031-2
Skorulska, A., Piszko, P., Rybak, Z., Szymonowicz, M., & Dobrzyński, M. (2021). Review on Polymer, Ceramic and Composite Materials for CAD/CAM Indirect Restorations in Dentistry—Application, Mechanical Characteristics and Comparison. Materials, 14(7), 1592.
Şen N., Tuncelli B. (2017). CAD/CAM Restorasyonlarının Üretimi İçin Kullanılan Materyaller. Turkiye Klinikleri J Dental Sci, 23(2), 109-115.
Şeşen Uslu, Y., Ulukapı, H. (2019). İndirekt restorasyonlarda kullanılan materyaller ve üretim yöntemleri. Ulukapı H, editör. Posterior Bölge Estetik Restorasyonlar. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri., 17-27.
Şirinsükan N., Can E. (2020). İndirekt restorasyonlarda endo-kuron uygulamaları. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 96-103.
Tokgöz Çetindağ, M., & Ayşef, M. (2016). Diş Hekimliğinde Kullanilan CAD/CAM (Bilgisayar Destekli Tasarim/Bilgisayar Destekli Üretim) Sistemleri ve Materyaller. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 26(3), 524-533.
Turgut S., Bağış B. (2015). CAD/CAM Teknolojisi ile Estetik Diş Hekimliği. Turkiye Klinikleri J Prosthodont-Special Topics, 1(1), 8-12.
Uzer Çelik E., Yaşa. B. (2020). Restoratif diş hekimliği açısından kompozit rezin esaslı CAD/CAM materyallerine güncel bakış I: Posterior restorasyonlar. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 71-84.
Üstün, S. (2019). Endodontik Tedavili Dişlerin Restorasyonunda Adeziv Yaklaşimlar: Literatür Derlemesi. Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 46(2), 127-136.
Yaşa B., Uzer Çelik E. (2020). Restoratif diş hekimliği açısından kompozit rezin esaslı CAD/CAM materyallerine güncel bakış II: Anterior restorasyonlar. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri;, 85-95.
Yıldırım Z., Gömeç Y. (2020). Posterior Kuron İçi İndirekt Restorasyonlar. Benderli Gökçe Y, editör. Restoratif Diş Hekimliği Kapsamındaki İndirekt Restorasyonlar ve Bu Alanda Dijital Uygulamaların Yeri ve Önemi. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 7-15.
