A SETTLEMENT ESTABLISHED AT THE JUNCTION OF THREE ADMINISTRATIVE AREAS: THE ANCIENT CITY OF ANAZARBOS (ANAVARZA/DİLEKKAYA)
Synopsis
In this study by Eylül Karagel, the physical, human, and economic geographical characteristics of the ancient city of Anavarza (Dilekkaya), located within the administrative boundaries of Kozan district in Adana province at the junction of Kozan, Kadirli, and Ceyhan districts, are analyzed. Built on Anavarza Hill, which rises slightly over 200 meters in the middle of Çukurova, the city served as an important defense, settlement, and trade center during the ancient, Roman, Byzantine, and Islamic periods thanks to its strategic position and location at the crossroads of historic transport routes. However, as transport routes shifted, surrounding centers developed, and its defense function weakened over time, the city lost its significance and turned into an ordinary rural settlement. Separated from Ayşehoca village in 1955 to gain independent village administrative status, the settlement was renamed Dilekkaya in 1960. Its population, which never reached 1,000, declined to 378 by 2019 due to rural-to-urban migration after 1990. Characterized by a typical Mediterranean climate, 99.1% of the settlement's administrative area consists of fertile alluvial soils rich in lime. Class I land accounts for 52.3% and Class III land for 43.4% of the area, with irrigated agriculture practiced on 98.8% of the village land. In agricultural production, which is the primary source of livelihood, key crops include wheat, corn, sunflower, orange, watermelon, soybean, and peanut.
References
ALKIM, U.B., 1959, “Güney-Batı Antitoros Bölgesinde Eski Bir Yol Şebekesi”, Belleten, C:XXIII, S:89, s.59-73, Ankara.
DARKOT, B., 1978, “Adana”, İslam Ansiklopedisi, C:1, s.127-129,
ENER, K., 1958, Tarih Boyunca Adana Ovası’na Bir Bakış, Bugün Matbaası, Adana.
ERİNÇ, S., 1952-53, “Çukurova’nın Alüvyal Morfolojisi Hakkında”, İ.Ü. Coğr. Enst. Derg., No:3-4, İstanbul.
GÖNEY, S., 1976, Adana Ovaları, İ.Ü. Yay. No:2162, Coğ. Enst. Yay. No:88, İstanbul.
GÖYÜNÇ, N., 1991, “Hane Deyimi Hakkında”, İ.Ü. Edb. Fak., Tarih Derg., S:32, s.331-348, İstanbul.
GÜNEY, E., 1999, Antikçağ Türkiye Kentleri, Bilgili Yayın Yapım, İstanbul.
HALAÇOĞLU, Y., 1973, “Fırka-i İslâhiye ve Yapmış Olduğu İskan”, İ.Ü.E.F., Tarih Derg., S:27, s.1-20, İstanbul.
HALAÇOĞLU, Y., 1979, “XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Sis (Kozan) Sancağı”, İ.Ü.E.F. Derg., S:31, s.869-880, İstanbul.
KARA, H., 1989, “Cumhuriyet’e Kadar Çukurova Nüfusu”, A.K.D.T.Y.K., Coğr.Araşt., S:1, s.115-122, Ankara.
KARABORAN, H.H., 1996, “Osmaniye’nin Kuruluş ve Gelişmesi”, F.Ü., Sosyal Bil. Der., C:8, S:1, s.5-48, Elazığ.
KARPAT, K.H., 1985, Ottoman Population 1830-1914, Demographic and Social Characteristics, The University of Wisconsin Press, Madison.
ORHONLU, C., 1987, Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretlerin İskanı, Eren Yayıncılık ve Kitapçılık Ltd. Şti, İstanbul.
SELEN, H.S., 1955, “Türkiye’de Bir İç İskan Örneği; Fırka-i Islahiye”, A. Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi, İskan ve Şehircilik Haftası Konferansları, s.91-97, Ankara.
SÜMER, F., 1963, “Çukurova Tarihine Dair Araştırmalar”, A.Ü. Tarih Araşt. Enst. Derg., C:1, S:1, s.1-112, Ankara.
SÜMER, F., 1987, “XIX. Yüz Yılda Çukurova’da İçtimaî Hayat”, Türk Dünyası Araştırmaları, S:48, s.9-12, İstanbul.
TEKİNDAĞ, Ş., 1967, “II. Beyazıt Devrinde Çukurova’da Nüfuz Mücadelesi, İlk Osmanlı-Memluklu Savaşları (1485-1491)”, Belleten, C:31, S:123, s.345-373, Ankara.
UMAR, B., 1993, Türkiye’deki Tarihsel Yer Adları, İnkılap Kitabevi, İstanbul.
ÜÇEÇAM, D., 2002, Kadirli’nin Kuruluşu, Gelişmesi ve Şehirsel Fonksiyonları, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi (Basılmamış), Elazığ.
ÜÇEÇAM KARAGEL, D., 2008, Kadirli İlçesi’nin Beşeri ve Ekonomik Coğrafyası, Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi (Basılmamış), Elazığ.
D.İ.E., 1937, 1935 Genel Nüfus Sayımı, Kat’i ve Mufassal Neticeler, Seyhan Vilayeti Neşriyat Sayı: 75, C: 48, Ankara.
D.İ.E., 1937, 1935 Genel Nüfus Sayımı, Türkiye Nüfusu Kat’i Tasnif Neticeleri, Neşriyat Sayı: 75, C: 60, Ankara.
D.İ.E., 1940-2000 Genel Nüfus Sayımları, Ankara.
H. G. K. 1/100.000 Ölçekli Topoğrafya Haritası, N36, M36 Paftası.
H. G. K. 1/25.000 Ölçekli Topoğrafya Haritası, N36 a1, a2, a3, a4 paftaları.
İNDEX ANATOLİCUS
KÖY HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, 1/100.000 Ölçekli Adana İl Arazi Varlığı
MERKEZİ İSTATİSTİK MÜDİRİYET-İ UMUMİYESİ NEŞRİYATINDAN, 1928, 28 Teşrin-i evvel 1927 Umumi Nüfus Tahriri; Vilayet, Kaza, Şehir ve Köyler İtibarıyla Türkiye Nüfusu, Ankara.
TBMM, 2012, 12.11.2012 Tarih ve 6360 Sayılı “On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Altı İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, Resmi Gazete Tarih: 06.12.2012, Sayı: 28489.
T.C. TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI, METEOROLOJİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ; Kozan, Kadirli, Ceyhan Uzun Yıllar Tüm Parametreler Bülteni, Ankara.
TÜİK 2010, 2019; Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları
TÜİK 2010-2019, Kozan İlçesi Bitkisel Üretim Verileri